سيد علي اكبر قرشي

145

قاموس قرآن ( فارسي )

مخادعه و فريفتن معنى كرده است . اين هر سه قول كه نقل شد نزديك بهماند . * ( « وَراوَدَتْه الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِها عَنْ نَفْسِه . . . » ) * يوسف : 23 . ناگفته نماند مراوده كه در آيات 23 ، 26 ، 32 ، 51 سورهء يوسف آمده است همه قيد * ( « عَنْ نَفْسِه » ) * دارند و در آيهء 37 قمر آمده * ( « وَلَقَدْ راوَدُوه عَنْ ضَيْفِه » ) * و نيز آمده * ( « قالُوا سَنُراوِدُ عَنْه أَباه » ) * يوسف : 61 . در اين دو آيه « عن » آمده ولى « نفسه » ندارد معلوم است كه مراوده در قسمت اولى دربارهء نفس يوسف و كام خواستن از او بوده است بخلاف دو آيهء بعدى . بايد در اينجا سه نكته را ياد آورى كنيم اوّل آنكه مفاعله در اين آيات براى مبالغه است نه بين الاثنين . دوم اينكه « عن » بمعنى تعليل است . قاموس و اقرب و المنجد تصريح كرده‌اند كه تعليل يكى از معانى « عن » است . و آيهء * ( « وَما كانَ اسْتِغْفارُ إِبْراهِيمَ لأَبِيه إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ » ) * توبه : 114 . را شاهد آورده‌اند سوم اينكه لازم است مراوده را در آيات فوق بمعنى قصد بگيريم كه از مصاديق طلب است مثلا آيهء * ( « وَراوَدَتْه الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِها عَنْ نَفْسِه » ) * را اينطور معنى كنيم : زنيكه يوسف در خانهء او بود يوسف را بشدّت قصد كرد به جهت نفس او و كام گرفتن از او * ( « وَلَقَدْ راوَدُوه عَنْ ضَيْفِه » ) * يعنى لوط را قصد كردند به علت ميهمانانش و ميخواستند آنها را از او بگيرند * ( « قالُوا سَنُراوِدُ عَنْه أَباه » ) * يعنى : به زودى براى آوردن او پدرش را قصد ميكنيم و بپيش او ميرويم . اگر اينطور بگوئيم معنى آيات كاملا درست و مطابق معناى اوّلى كلمه خواهد بود و الحمد للَّه . زمخشرى و بيضاوى مراوده را رفت و آمد گفته‌اند . و آن بتصريح صحاح و قاموس يكى از معانى « رود » است ولى آنچه ما گفتيم صحيحتر و مطابق معناى اوّلى است . و مثلا در آيهء * ( « وَلَقَدْ راوَدُوه عَنْ ضَيْفِه » ) * رفت و آمد درست نميايد مگر آنكه گفته شود بارها به او مراجعه كرده بوده‌اند .