سيد علي اكبر قرشي

129

قاموس قرآن ( فارسي )

73 . در كار من بر من سختى نرسان بر من سخت مگير . * ( « فَخَشِينا أَنْ يُرْهِقَهُما طُغْياناً وَكُفْراً » ) * كهف : 80 . ترسيديم كه به آنها كفر و طغيان برساند و وادار بكفر و طغيان نمايد . در اين دو آيه « رساندن » بهتر است گرچه پوشاندن نيز درست است . در نهج البلاغه خطبه 181 آمده « يوشك ان ينقطع بهم الامل و يرهقهم الاجل » كه ظاهرا بمعنى رسيدن است . بايد دانست رهق لازم و متعدى هر دو آمده است . * ( « سَأُرْهِقُه صَعُوداً » ) * مدثر : 17 . او را بعقبهء سختى ميرسانم . صعود در مفردات و اقرب عقبهء سخت معنى شده است . رَهَق * ( « فَمَنْ يُؤْمِنْ بِرَبِّه فَلا يَخافُ بَخْساً وَلا رَهَقاً » ) * جن : 13 . رهق بفتح ( ر - ه ) هم مصدر آمده و هم اسم . و در صورت دوم معنى آن تحمل ما لا يطاق است ( اقرب ) قاموس نيز آن را از جملهء معانى اين كلمه شمرده است على هذا ظاهرا مراد از آن در آيه ظلم است چنان كه صحاح آن را ظلم گفته است يعنى هر كه بپروردگارش تسليم شود از نقصان و ظلم نميترسد زيرا اين دو به او نخواهد رسيد مثل * ( « وَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحاتِ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلا يَخافُ ظُلْماً وَلا هَضْماً » ) * طه : 112 . و شايد مراد از آن در آيه خفّت و خوارى باشد چنان كه در قاموس و اقرب هست . * ( « كانَ رِجالٌ مِنَ الإِنْسِ يَعُوذُونَ بِرِجالٍ مِنَ الْجِنِّ فَزادُوهُمْ رَهَقاً » ) * جن : 6 . ظاهرا مراد از رهق طغيان و سفاهت و گمراهى است چنان كه در مجمع و صحاح و قاموس است به نظر ميايد : اطلاق رهق به اين چيزها از براى آنست كه به شخص لاحق ميشوند و يا او را ميپوشانند . يعنى مردانى از انس بمردانى از جنّ پناه مىبردند . جنّ در اثر اين پناه بردن به آنها سفاهت و گمراهى افزودند . رهن : گرو . وثيقه همچنين است رهان * ( « وَإِنْ كُنْتُمْ عَلى سَفَرٍ وَلَمْ تَجِدُوا كاتِباً فَرِهانٌ مَقْبُوضَةٌ . . . » ) * بقره : 283 . بعضى احتمال داده‌اند كه رهن بمعنى