بقولى آن ضدّ حلم است ( يعنى سفاهت ) . نگارنده اين معنى را مىپسندم و در بيشتر آيات قرآن ، آن بمعنى سفاهت و بىاعتنائى استعمال شده است . مثلا آنجا كه آمده : * ( وَإِلَّا تَصْرِفْ عَنِّي كَيْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَيْهِنَّ وَأَكُنْ مِنَ الْجاهِلِينَ ) * يوسف : 33 مقصود آنست كه : بزنان ميل كرده و از كسانى ميشوم كه سفيه‌اند و بحقائق بىاعتنا . در اين گونه آيات و نظائر آنها كه خواهد آمد آن را بعدم علم حمل كردن غلط است وانگهى عدم علم در بيشتر موارد عذر است حال آنكه اين كلمه بيشتر در مقام عدم عذر و عقوبت آمده است . بلى در آيهء * ( يَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ أَغْنِياءَ ) * بقره : 273 منظور عدم علم است . * ( هَلْ عَلِمْتُمْ ما فَعَلْتُمْ بِيُوسُفَ وَأَخِيه إِذْ أَنْتُمْ جاهِلُونَ ) * يوسف : 89 برادران يوسف از كار و عمل خود بىخبر نبودند بلكه جهالت آنها همان بىاعتنائى بود زيرا كه آنها يوسف را مىشناختند و ميدانستند كار خلاف ميكنند ، اين جهالت باعث مسئوليّت در پيشگاه خدا و سبب عذاب دنيا و آخرت است و گرنه جهالت به معناى عدم علم حسابش چندان سخت نيست مخصوصا كه با عناد توأم نباشد . در آيهء * ( أَ تَتَّخِذُنا هُزُواً قالَ أَعُوذُ بِالله أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجاهِلِينَ ) * بقره : 67 مراد آنست كه مسخره كار مردان سفيه و بىاعتنا بحقائق است و كار كسانى است كه بر خلاف آنچه درك ميكنند كار انجام ميدهند ، نظير اين آيه است آيهء * ( لَتَأْتُونَ الرِّجالَ شَهْوَةً مِنْ دُونِ النِّساءِ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ ) * نمل : 55 يعنى خود را به بىاعتنائى مىزنيد . اين گونه جهالتها همه توأم با علماند يعنى عامل در وقت عمل نسبت بفهم و عقيده اش عالم و نسبت بعملش بىاعتنا است و علت مسئول بودن همان است [ . ] در اينجا دو آيه را بررسى ميكنيم : الف : * ( إِنَّا عَرَضْنَا الأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَالْجِبالِ ) *