است كه بر تو نازل شده در سينه ات از آن تنگى نباشد . گاهى آن را گناه معنى كرده‌اند نظير اين آيه * ( لَيْسَ عَلَى الضُّعَفاءِ وَلا عَلَى الْمَرْضى وَلا عَلَى الَّذِينَ لا يَجِدُونَ ما يُنْفِقُونَ حَرَجٌ إِذا نَصَحُوا لِلَّه وَرَسُولِه ) * توبه : 91 آيه در بارهء جهاد است كه ضعيفان و مريضان و ناداران از آن معافاند در صورتى كه به خدا و رسول نيكخواه باشند . ولى بهتر است « حرج » را تنگى معنى كنيم يعنى بر اينان تنگى نيست و نميگوئيم حتما بايد جهاد كنند ولى به خدا و رسول خير خواه باشند . همچنين است آيهء 17 سورهء فتح . * ( وَمَنْ يُرِدْ ، أَنْ يُضِلَّه يَجْعَلْ صَدْرَه ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ ) * انعام : 125 حرج در اينجا اسم است به معناى تنگ و آن * ( « ضَيِّقاً » ) * را تأكيد مىكند يعنى سخت تنگ و تنگ تنگ . ذيل آيه اين مطلب را روشن مىكند زيرا اگر كسى را به هوا بالا ببريم در اثر كم شدن و تمام شدن اكسيژن سينه اش شديدا تنگ شده و بخفقان خواهد افتاد . معنى آيه چنين مىشود : هر كه را خدا بخواهد اضلال كند سينه اش را كاملا تنگ ميگرداند گوئى بشدّت در آسمان بالا ميرود بعضى از بزرگان « حرج » را از * ( « ضَيِّقاً » ) * جدا كرده و گويد : * ( حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ ) * بيان و تفسير * ( « ضَيِّقاً » ) * است . بنظرم اين احتمال چندان قوى نيست و * ( كَأَنَّما يَصَّعَّدُ ) * به تنهائى مشبّه به كلام سابق است . * ( لَيْسَ عَلَى الأَعْمى حَرَجٌ وَلا عَلَى الأَعْرَجِ حَرَجٌ وَلا عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ وَلا عَلى أَنْفُسِكُمْ أَنْ تَأْكُلُوا مِنْ بُيُوتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ آبائِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أُمَّهاتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ إِخْوانِكُمْ . . . ) * نور : 61 در الميزان فرموده : ظاهر آيه در بارهء جعل حقى براى مؤمنان است كه مىتوانند از خانه هاى نزديكان خود و رفيقان خود و از خانه هاى ديگر كه اطمينان دارند به مقدار حاجت بخورند . . . و ذكر كور و لنگ و مريض براى آنست كه