سيد علي اكبر قرشي

57

قاموس قرآن ( فارسي )

اجازه است با لام متعدى شده مثل * ( « عَفَا الله عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ » ) * توبه : 43 در بعضى از آيات ، اذن را اراده و مشيّت معنى كرده‌اند نظير * ( « فِي بُيُوتٍ أَذِنَ الله أَنْ تُرْفَعَ » ) * يعنى : در خانه هائيكه خدا اراده فرموده بزرگ و محترم شوند ، و نظير * ( « وَما كانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ الله » ) * آل عمران 145 براى هيچ كس نيست كه بميرد جز بارادهء خدا . اين براى آنست كه اذن با اراده يكى است و اراده در مقام از اذن مقدّم است ، بايد اوّل اراده كنيم سپس اذن بدهيم . اذان : بمعنى اعلام است * ( « وَأَذانٌ مِنَ الله وَرَسُولِه إِلَى النَّاسِ » ) * توبه : 3 ، اذان اسلام را از آنجهت اذان گفته‌اند كه مؤذّن با صداى بلند دخول وقت را اعلام مىكند ، مؤذن يعنى كسى كه بندا و صداى بلند اعلام مىكند * ( « فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ » ) * اعراف : 44 ، آذَنَ در كريمهء * ( « آمَنْتُمْ بِه قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَكُمْ » ) * اعراف : 123 و امثال آن بمعنى اذن دادن است آذنته در مفردات گويد : اذنته بكذا و آذنته بمعنى » ارباب تفاسير نيز چنين گفته‌اند ، شايد مراد از مفاعله در اينجا شدت باشد يعنى پيش از آنكه من اذن قطعى و صريح بدهم بموسى ايمان آورديد ؟ ! در كريمهء * ( « فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ آذَنْتُكُمْ عَلى سَواءٍ » ) * انبياء : 109 و در كريمهء * ( « وَيَوْمَ يُنادِيهِمْ أَيْنَ شُرَكائِي قالُوا آذَنَّاكَ ما مِنَّا مِنْ شَهِيدٍ » ) * ( فصلت 47 ) آذن را اعلام معنى كرده‌اند يعنى : اگر از دعوت تو سر پيچيدند بگو : به همه بطور مساوى اعلام كردم . و روز قيامت ندايشان مىكند : شريكان من كجايند ؟ گويند : به تو خبر داديم كه از ما گواهى نيست كه بگويد : تو را شريكى هست . فرق اين دو آيه ، با آيهء * ( « آذَنَ لَكُمْ » ) * آنست كه آن با لام متعدى شده و بمعنى اذن دادن است چنان كه از قاموس نقل شد . ولى در اين دو آيه ظاهرا ، باء مقدّر است يعنى « آذنتكم به عذاب الله على سواء » و « آذنّاك بانّه ما منّا من شهيد » و سابقا روشن گرديد كه چون اذن متعدى