دكتر محمد مهدي گرجيان

84

قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي )

دست بيمار مبتلا به رعشه است وحركت دست شخص سالم فرق مى گذارند وعقاب را بر أولى صحيح نمى دانند وبر دومى تصحيح مى كنند واين حكم عقلا فقط از آن جهت است كه حركت دومى را يك فعل اختياري مى دانند كه از روى اراده واختيار وبدون هيچ اجبار واضطرار صادر مى شود . واين گونه شبهه ها كه گفته مى شود ، در نظر عقلا ( شبهه سوفسطائى ) است وشبهه اى در مقابل بداهت است كه هيچ ارزش عقلايى ندارد . ( 1 ) امر بين الامرين از ديدگاه عرفان براي تبرك وتيمن به آية كريمه ذيل تمسك مى نماييم : ( أسروا قولكم أو اجهروا به انه عليم بذات الصدور الا يعلم من خلق وهو اللطيف الخبير ) . ( 2 ) كه خلق وايجاد افعال را مطلقا از آن خداوند متعال دانست ومؤثرى در وجود ، جز أو ندانست . اين ( توحيد افعالى ) است كه موحد بعد از توحيد ذات وصفات به آن مى رسد كه : ( لا إله الا الله وحده وحده وحده ) وبروز وصدور هر اثرى را از ذات حق مى داند وبس ، كه موجد وخالق آن است . ودر عين حال ، نسبت افعال را به مخلوق ، حفظ مى كند وبه قول عالم بزرگوار ( محمد دهدار ) در رساله قضاء وقدر : با آنكه خداوند متعال ، قول را به اشخاص اضافه كرد كه فرمود ( قولكم ) در عين حال خلق وايجاد قول را به جانب قدس خود حواله داده است كه فرمود : ( الا يعلم من خلق ) ، يعنى آن كسى كه قول شما را خلق كرده است ، بدان دانا نيست ؟ گرچه قرآن از لب پيغمبر است * هر كه گويد حق نگفت ، أو كافر است ( ناصر الدين شاه قاجار ) در سفر خراسان ، به ( سبزوار ) كه رسيد ، به زيارة

--> ( 1 ) - طلب واراده ، تأليف حضرت امام خمينى ( ره ) ، ص 108 . ( 2 ) - سوره ملك ، آية 13 .