بيشتر است و به جهت آنكه دلها در وقت نماز صبح از فكر بالنسبه بشب خالىتر است به جهت قلت معاملات با مردم و قلت دادن و گرفتن پس انسان در وقت نماز صبح اقبال او در نماز زيادتر است از غير آن وقت در نمازهاى خود زيرا كه فكر در آن وقت كمتر است از جهت اينكه در شب متحمل شغلى نشده است كه در فكر آن باشد . پس اگر بگويد چرا در ابتدا نماز هفت مرتبه تكبير مقرر گرديد بايد در جواب گفته شود از براى اين جهت است كه تكبيرات در ركعت اول از نماز كه اصل نماز است هفت تكبير است تكبير افتتاح يعنى تكبيرة الاحرام و تكبير ركوع و دو تكبير از سجده اول و يك تكبير نيز از براى ركوع و دو تكبير از براى سجدهء دوم پس چون انسان در اول نماز هفت تكبير بگويد تمام تكبيرات نماز را درك كرده است و اگر در چيزى از آنها سهوى حاصل شود و يا آنكه ترك شود نقصى بر نماز او وارد نيايد « مترجم گويد » شايد مقصود از تكبير ديگر در ركوع تكبيرى از براى سر برداشتن از ركوع باشد چه آن مشهور نيست و به نظر قاصر اشكالى وارد مىشود در اينكه تكبيراتى كه در اول نماز وارد شده است غير از تكبيرة الاحرام شش تكبير است پس چگونه خواهد شد كه تكبيرة الاحرام كه از اركان نماز است واجب نباشد و از براى تدارك نقصان نماز وارد شده باشد علاوه بر اينكه بنا بر آنچه مذكور شد بايد در ركعت اول از نماز چهار تكبير وارد شده باشد هفت تكبير قبل از شروع در نماز و هفت تكبير بعد از آن و اگر بجاى هفت تكبير شش تكبير مذكور شده بود اين اشكال مرتفع مىشود زيرا كه با تكبيرة الاحرام شش تكبير در اصل نماز است و شش تكبير افتتاحيه هم قبل از آنست پس شايد تغيير از راوى يا ناسخ باشد و الله العالم . پس اگر بگويد چرا اصل نماز يك ركوع و دو سجده قرار داده شد بايد در جواب گفته شود كه ركوع از فعل قيام است و سجود از فعل قعود است و نماز قاعد نصف نماز قائم محسوب مىشود پس يك سجده مضاعف شد تا اينكه با ركوع مساوى شود و ميان آنها تفاوتى نباشد زيرا كه نماز يك ركوع است و يك سجود . پس اگر بگويد چرا تشهد بعد از دو ركعت مقرر گرديد بايد در جواب گفته شود از براى آنست كه همچنان كه قبل از ركوع و سجود اذان و دعا و قرائت مقرر شد بعد از ركوع و سجود شهادت و تحميد و دعا مقرر گرديد . پس اگر بگويد چرا سلام تحليل نماز شد يعنى بعد از سلام حلال شد ارتكاب افعالى كه در نماز حرام است و بدل از سلام تكبير و يا تسبيح و يا چيز ديگر قرار داده نشد بايد در جواب گفته شود از براى آنست كه چون در داخل شدن در نماز است حرام بودن سخن گفتن با مخلوق و توجه كردن به خالق پس بايد بسبب حلال بودن سخن گفتن با مخلوق و انتقال از نماز سخن مخلوق باشد و ابتداء سخن گفتن مخلوق با يك ديگر سلام كردنست .