و اما « زبان » مهمترين وسيله ارتباط انسان با انسانهاى ديگر و نقل و مبادله اطلاعات و معلومات از قومى به قوم ديگر ، و از نسلى به نسل ديگر است ، و اگر اين وسيله ارتباطى نبود هرگز انسان نمىتوانست تا اين حد در علم و دانش و تمدن مادى و مسائل معنوى ترقى كند . و اما « لبها » « اولا » نقش مؤثرى در تكلم دارند ، چرا كه بسيارى از مقاطع حروف به وسيله لبها ادا مىشود ، و از اين گذشته لبها كمك زيادى به جويدن غذا ، و حفظ رطوبت دهان ، و نوشيدن آب مىكند و اگر نبودند مساله خوردن و آشاميدن انسان ، و حتى منظره چهره او بر اثر جريان آب دهان به بيرون ، و عدم قدرت بر اداء بسيارى از حروف وضع اسفانگيزى داشت . و از آنجا كه درك حقايق در درجه اول با چشم و زبان است . و به دنبال اينها به مساله وجود « عقل » و « هدايت عقلانى ، و فطرى » اشاره مىكند ، و حتى تعبير آيه ، « هدايت تشريعى » كه به وسيله انبياء و اولياء انجام مىگيرد شامل مىشود . آرى او هم « ديده بينا » و « آفتاب » را در اختيار انسان گذارده ، و هم « راه و چاه » را به او نشان داده ، « تا آدمى نگاه كند پيش پاى خويش » . اما با اينهمه چراغ فروزان كه فرا راه او قرار داده است اگر از بيراهه مىرود بايد گفت « بگذار تا بيفتد و بيند سزاى خويش » ! جمله « * ( وَهَدَيْناه النَّجْدَيْنِ ) * » « ما او را از راه خير و شر آگاه كرديم » علاوه بر اينكه مساله اختيار و آزادى اراده انسان را بيان مىكند ، با توجه به اينكه « نجد » مكان مرتفع است اشاره به اين است كه پيمودن راه خير خالى از مشكلات و زحمت و رنج نيست ، همانگونه كه بالا رفتن از زمينهاى مرتفع مشكلاتى دارد ، حتى پيمودن راه شر نيز مشكلاتى دارد ، چه بهتر كه انسان با سعى و تلاشش راه خير را برگزيند .