در آيات بعد به عكس العمل مردم در برابر تذكر وعظ و انذار پرداخته ، و آنها را به دو گروه تقسيم مىكند : مىفرمايد : « به زودى آنها كه از خدا مىترسند و احساس مسئوليت مىكنند متذكر مىشوند » ( * ( سَيَذَّكَّرُ مَنْ يَخْشى ) * ) . آرى تا روح « خشيت » و ترس ، و يا به تعبير ديگر روح « حقطلبى » و « حق جويى » كه مرتبه اى از تقوا است در انسان وجود نداشته باشد از مواعظ الهى و تذكرات پيامبران نفعى نمىبرد ، لذا در آغاز سوره بقره قرآن را مايه هدايت براى پرهيزگاران شمرده مىگويد : هُدىً لِلْمُتَّقِينَ . و در آيه بعد به گروه دوم پرداخته مىافزايد : « اما بدبختترين افراد از آن دورى مىگزينند » ( يَتَجَنَّبُهَا الأَشْقَى ) ( 1 ) . در بعضى از روايات آمده است كه ابن عباس مىگويد : آيه « * ( سَيَذَّكَّرُ مَنْ يَخْشى ) * » در باره « عبد اللَّه بن ام مكتوم » آن مرد نابيناى پاكدل حق طلب نازل شده ، و بعضى گفته‌اند : آيه « يَتَجَنَّبُهَا الأَشْقَى » در باره « وليد بن مغيره » و « عتبة بن ربيعه » است كه از سران شرك و كفر بودند ( 2 ) . بعضى گفته‌اند كه منظور از « اشقى » در اينجا معاندين و دشمنان حق است ، چرا كه مردم سه گروهند : گروهى عارف و آگاه ، و گروهى متوقف و شاك ، و گروهى معاند ، و طبيعى است كه گروه اول و دوم از تذكرات منتفع مىشوند ، تنها گروه سودمند كه بهره مثبتى نمىگيرند و تنها تاثير تذكر در مورد آنها همان

--> ( 1 ) ضمير در « يتجنبها » به « ذكرى » بر مىگردد كه در آيات قبل آمده است ( دقت كنيد ) . ( 2 ) « تفسير قرطبى » جلد 10 صفحه 7110 - قسمت دوم در « تفسير كشاف » و « روح المعانى » ذيل آيات مورد بحث آمده .