سوره نور مىخوانيم : يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَأَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ : « روزى كه زبانها و دستها و پاهايشان به اعمالى كه انجام داده‌اند گواهى مىدهد » . و « مشهود » انسانها و اعمال آنها هستند . 3 - « شاهد » به معنى روز جمعه است كه شاهد اجتماع مسلمين در مراسم بسيار مهم نماز آن روز است . و مشهود روز عرفه است كه زائران بيت اللَّه الحرام شاهد و ناظر آن روزند ، در روايتى از پيغمبر اكرم ص و امام باقر ع و امام صادق ع اين تفسير نقل شده است ( 1 ) . 4 - « شاهد » روز عيد قربان و « مشهود » روز عرفه ( روز ما قبل آن ) مىباشد . در حديثى آمده است كه « مردى وارد مسجد پيغمبر اكرم ص شد كسى را ديد كه نشسته و از رسول اللَّه ص حديث نقل مىكند ، مىگويد : تفسير اين آيه را از او خواستم گفت : آرى « شاهد » روز جمعه و « مشهود » روز عرفه است ، از او گذشتم به ديگرى رسيدم كه از رسول اللَّه ص سخن مىگويد ، تفسير همين آيه را از او خواستم ، گفت : « شاهد » روز جمعه و « مشهود » روز عيد قربان است ، از او نيز گذشتم به نوجوانى رسيدم خوشرو كه او نيز از رسول خدا حديث مىگفت گفتم : از تفسير اين آيه برايم سخن بگو ، گفت : « شاهد » محمد ص است و « مشهود » روز قيامت آيا نشنيده اى كه خداوند مىفرمايد : « يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً وَمُبَشِّراً وَنَذِيراً » و نيز نشنيده اى كه مىگويد : ذلِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَه النَّاسُ وَذلِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ . من سؤال كردم نخستين نفر كه بود گفتند : ابن عباس ، دومين نفر را

--> ( 1 ) « مجمع البيان » جلد 10 صفحه 466 .