الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

286

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

فكهين جمع « فكه » صفت مشبهه ( بر وزن خشن ) از فكاهه ( بر وزن قباله ) به معنى مزاح كردن و خنديدن است ، و در اصل از « فاكهه » به معنى ميوه گرفته شده است گويى اين گفتگوها و شوخيها همچون ميوه هايى است كه از آن لذت مىبرند ، و به گفتگوى شيرين و دوستانه فكاهه ( به ضم فا ) گفته مىشود . گرچه كلمه « اهل » معمولا به معنى خانواده و خويشاوندان نزديك است ، ولى ممكن است در اينجا معنى وسيعترى داشته باشد و دوستان نزديك را نيز دربرگيرد . چهارمين عكس العمل شرارتآميز آنها در برابر مؤمنان اين بود كه « وقتى آنها را مىديدند مىگفتند اينها گمراهانند » ( * ( وَإِذا رَأَوْهُمْ قالُوا إِنَّ هؤُلاءِ لَضالُّونَ ) * ) . چرا كه راه و رسم بتپرستى و خرافاتى را كه در ميان آنها رائج بود و هدايتش مىپنداشتند رها كرده ، و به سوى ايمان به خدا و توحيد خالص بازگشته و به گمان آنها لذت نقد دنيا را به نعمتهاى نسيه آخرت فروخته بودند . ممكن است اين تعبير در مراحلى باشد كه مطلب از مرحله استهزا گذشته بود و خود را ناچار مىديدند كه شدت عمل بيشترى نشان دهند ، زيرا هميشه هنگام ظهور پيامبران بزرگ و آئينهاى تازه عكس العمل دشمنان و مخالفان در آغاز از طريق استهزا و به شوخى گرفتن ظاهر مىشد ، گويى آئين تازه را كمتر از آن مىديدند كه به طور جدى با آن برخورد كنند ، ولى هنگامى كه آئين الهى در قلوب افراد آماده نفوذ مىكرد ، و پيروان بيشترى براى آن پيدا مىشد ، آنها احساس خطر كرده ، آن را جدى گرفته و مبارزه را شدت مىبخشيدند ،