و يارانش از بتپرستان كه آن هم داراى شرائط و مصلحت خاصى بود ، زيرا قرائن نشان مىدهد كه ابراهيم احتمالا آمادگى براى ايمان را در عمويش آزر مشاهده كرده بود ولى آزر از اين مساله نگران بود كه اگر راه توحيد را پيش گيرد دوران بتپرستى او چه خواهد شد ؟ ابراهيم به او وعده داد كه در پيشگاه خدا براى تو استغفار مىكنم ، و به اين وعده خود نيز عمل كرد ، ولى آزر ايمان نياورد ، و هنگامى كه بر ابراهيم روشن شد كه او دشمن خدا است و هرگز ايمان نمىآورد ديگر براى او استغفار نكرد و با او قطع رابطه نمود . و از آنجا كه مسلمانان از اين برنامه ابراهيم و آزر اجمالا با خبر بودند و ممكن بود همين مطلب بهانه اى شود براى افرادى همچون « حاطب ابن ابى بلتعه » كه با كفار سر و سرى برقرار نمايند ، قرآن مىگويد اين استثنا در شرائط خاصى صورت گرفته ، و وسيله اى براى جلب آزر به ايمان بوده ، نه براى اهداف دنيوى ، و لذا در « آيه 114 سوره توبه » مىفرمايد : وَما كانَ اسْتِغْفارُ إِبْراهِيمَ لأَبِيه إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ وَعَدَها إِيَّاه فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَه أَنَّه عَدُوٌّ لِلَّه تَبَرَّأَ مِنْه إِنَّ إِبْراهِيمَ لأَوَّاه حَلِيمٌ : « استغفار ابراهيم براى پدرش ( عمويش آزر ) فقط بخاطر وعده اى بود كه به او داده بود ( تا وى را به سوى ايمان جذب كند ) اما هنگامى كه براى او مسلم شد كه وى دشمن خدا است از او بيزارى جست ، چرا كه ابراهيم مهربان و بردبار بود » . ولى جمعى از مفسران آن را استثناء از « اسوه بودن ابراهيم » دانسته‌اند ، و گفته‌اند بايد در همه چيز به او اقتدا كرد جز استغفارش براى عمويش آزر . اين معنى گرچه در كلام عده اى از مفسران آمده ، ولى بسيار بعيد به نظر مىرسد ، زيرا « اولا » او در همه چيز « اسوه » بود ، حتى در اين برنامه ، چرا كه اگر همان شرائط « آزر » در بعضى از مشركان پيدا مىشد اظهار محبت نسبت به او براى جلب و جذب وى به سوى ايمان كار خوبى بود ، « ثانيا » ابراهيم ع