الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
23
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
مختلفى دادهاند ، ولى با توجه به آيه 52 سوره اسراء كه مىفرمايد : يَوْمَ يَدْعُوكُمْ فَتَسْتَجِيبُونَ بِحَمْدِه : « به خاطر بياوريد روزى را كه خداوند شما را از قبرهايتان فرا مىخواند شما هم اجابت مىكنيد در حالى كه حمد او مىگوئيد » معنى اول مناسبتر است ، هر چند آيات آينده تناسب بيشترى با اين معنى دارد كه منظور فرشتگان و ماموران حساب و جزا بوده باشند . منظور از « شىء نكر » ( مطلب ناشناخته ) يا حسابرسى دقيق الهى است كه تا آن روز براى آنها ناشناخته بوده ، و يا عذابهايى است ناشناخته كه هرگز باور نمىكردند ، و يا همه اينها ، چرا كه قيامت در همه معيارهايش براى انسانها ناشناخته است ( 1 ) . در آيه بعد به توضيح بيشترى در همين زمينه پرداخته مىگويد : « آنها از قبرهاى خارج مىشوند در حالى كه چشمهايشان از شدت وحشت به زير افتاده ، و بدون هدف همچون ملخهاى پراكنده به هر سو مىدوند » ! ( * ( خُشَّعاً أَبْصارُهُمْ يَخْرُجُونَ مِنَ الأَجْداثِ كَأَنَّهُمْ جَرادٌ مُنْتَشِرٌ ) * ) ! نسبت « خشوع » به « چشمها » به خاطر آن است كه صحنه آن قدر هولناك است كه تاب تماشاى آن را ندارند ، لذا چشم از آن برمىگيرند و به زير مىاندازند . و تشبيه به « ملخهاى پراكنده » به تناسب اين است كه توده ملخها بر خلاف بسيارى از پرندگانى كه به هنگام حركت دستجمعى با نظم و ترتيب خاصى حركت مىكنند هرگز نظم و ترتيبى ندارند ، در هم فرو مىروند و بى هدف به هر سو روانه مىشوند ، بعلاوه آنها همچون ملخها در آن روز موجوداتى ضعيف
--> ( 1 ) « نكر » مفرد است و از ماده « نكاره » به معنى موضوع وحشتناك و ناشناخته است .