و ناتوانند . آرى اين كوردلان بى خبر در آن روز چنان وحشتزده مىشوند كه مانند مستها بى توجه به هر طرف رو مىآورند و به يكديگر مىخورند ، گويى از خود بى خود شده‌اند ، چنان كه در آيه 2 سوره حج مىخوانيم : وَتَرَى النَّاسَ سُكارى وَما هُمْ بِسُكارى : « در آن روز مردم را مست مىبينى و مست نيستند » . در حقيقت اين تشبيه همانند مطلبى است كه در آيه 4 سوره قارعه آمده است يَوْمَ يَكُونُ النَّاسُ كَالْفَراشِ الْمَبْثُوثِ : « به خاطر بياوريد روزى را كه مردم همچون پروانه‌هاى پراكنده اى هستند » ! سپس مىافزايد : « هنگامى كه آنها به دنبال اين دعوت از قبرها خارج مىشوند از شدت وحشت به سوى فرشتگان دعوت كننده گردن مىكشند » ( * ( مُهْطِعِينَ إِلَى الدَّاعِ ) * ) . « مهطعين » از ماده « اهطاع » به معنى گردن كشيدن است ، و بعضى آن را به معنى خيره نگاه كردن ، يا به سوى چيزى به سرعت دويدن ، تفسير كرده‌اند ، و هر يك از اين معانى در تفسير آيه محتمل است ، هر چند معنى اول مناسبتر به نظر مىرسد ، چرا كه وقتى انسان صداى وحشتناكى را مىشنود فورا گردن مىكشد و به مبدء صدا متوجه مىشود ، البته مانعى ندارد كه همه اينها با هم در مفهوم آيه جمع باشد ، به اين ترتيب كه آنها با شنيدن صداى دعوت كننده الهى به سوى او گردن مىكشند ، سپس خيره نگاه مىكنند ، و بعد با سرعت به سوى او مىروند ، و در دادگاه الهى حاضر مىشوند . اينجاست كه وحشت از حوادث سخت آن روز سراپاى آنها را فرا مىگيرد ، لذا در دنباله آيه مىافزايد : « كافران مىگويند : امروز روز سخت و دردناكى است » ! ( * ( يَقُولُ الْكافِرُونَ هذا يَوْمٌ عَسِرٌ ) * ) .