الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
35
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
قرآن مجيد در ذيل آيه سوره انعام آنها را تكذيب كرده ، مىفرمايد : كَذلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتَّى ذاقُوا بَأْسَنا : « اين گونه كسانى كه پيش از آنها بودند دروغ گفتند و طعم كيفر ما را چشيدند » و در ذيل آيه سوره نحل تصريح مىكند فَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ إِلَّا الْبَلاغُ : « مگر بر رسولان الهى جز ابلاغ رسالت چيزى هست » ؟ ! و در ذيل آيه مورد بحث نيز چنان كه ديديم آنها را به تخمين دروغين نسبت مىدهد كه در حقيقت همه به يك ريشه بازمىگردد . در آيه بعد به دليل ديگرى كه ممكن است آنها به آن استدلال كنند اشاره كرده ، مىگويد : « يا اينكه ما كتابى را پيش از اين كتاب به آنها دادهايم و آنها به آن تمسك مىجويند » ؟ ! ( * ( أَمْ آتَيْناهُمْ كِتاباً مِنْ قَبْلِه فَهُمْ بِه مُسْتَمْسِكُونَ ) * ) ( 1 ) . يعنى آنها براى اثبات اين ادعا بايد يا به دليل عقل متمسك شوند ، يا به نقل ، در حالى كه نه دليلى از عقل دارند ، و نه دليلى از نقل ، تمام دلائل عقلى دعوت به توحيد مىكند ، و همه انبيا و كتب آسمانى نيز دعوت به توحيد كردند . در آخرين آيه مورد بحث به بهانه اصلى آنان اشاره كرده كه آن هم در واقع خرافه اى بيش نيست كه پايه خرافه ديگرى شده است ، مىفرمايد : « بلكه آنها مىگويند : ما نياكان خود را بر مذهبى يافتيم و ما نيز به آثار آنها هدايت شدهايم » ( * ( بَلْ قالُوا إِنَّا وَجَدْنا آباءَنا عَلى أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلى آثارِهِمْ مُهْتَدُونَ ) * ) . در حقيقت آنها دليلى جز « تقليد كوركورانه » از پدران و نياكان خود
--> ( 1 ) « ام » در اينجا متصله است ، و عطف بر « * ( أَ شَهِدُوا خَلْقَهُمْ ) * » مىباشد ، و ضمير در من قبله به قرآن بازمىگردد و اينكه بعضى احتمال دادهاند كه « ام منقطعه » باشد و يا ضمير به « رسول » بازگردد چندان با قرائن در آيه متناسب نيست .