خطبه 64 ) . در آخرين آيه مورد بحث آخرين سخن را با اين افراد لجوج در ميان مىگذارد ، و اصل عقلى معروف دفع ضرر محتمل را با بيانى روشن براى آنها تشريح مىكند ، خطاب به پيامبر كرده ، مىفرمايد : « به آنها بگو به من خبر دهيد اگر اين قرآن از سوى خداوند يگانه يكتا باشد ( و حساب و جزا و بهشت و دوزخى در كار باشد ) و شما به آن كافر شويد ، چه كسى گمراه تر خواهد بود از آن كس كه در مخالفت دور و گمراهى شديد قرار دارد » ؟ ! ( * ( قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كانَ مِنْ عِنْدِ اللَّه ثُمَّ كَفَرْتُمْ بِه مَنْ أَضَلُّ مِمَّنْ هُوَ فِي شِقاقٍ بَعِيدٍ ) * ) ( 1 ) . البته اين گفتار در مورد كسانى است كه هيچ دليل منطقى در آنها كارگر نيست ، در حقيقت آخرين سخنى است كه به اشخاص لجوج و مغرور و متعصب گفته مىشود ، و آن اينكه : اگر شما حقانيت قرآن و توحيد و وجود عالم پس از مرگ را صد در صد نپذيريد مسلما دليل بر نفى آن نيز نداريد ، بنا بر اين اين احتمال باقيست كه دعوت قرآن و مساله معاد واقعيت داشته باشد ، آن گاه فكر كنيد چه سرنوشت تاريك و وحشتناكى خواهيد داشت با اين گمراهى و مخالفت شديد و موضعگيرى در برابر اين مكتب الهى . اين همان سخنى است كه ائمه دين ع در برابر افراد لجوج در آخرين مرحله مطرح مىكردند چنان كه در حديثى كه در كتاب كافى آمده ، مىخوانيم : امام صادق ع با « ابن ابى العوجاء » مادى و ملحد عصر خود سخنان بسيارى داشت ، آخرين مرحله كه او را در مراسم حج ملاقات كرد بعضى از ياران امام عرض كردند مثل اينكه ابن ابى العوجاء مسلمان شده ؟ ! امام فرمود : او از اين كوردلتر

--> ( 1 ) « ا رايتم » معمولا آن را به معنى « اخبرونى » ( به من خبر دهيد ) تفسير مىكنند و ما بحث مشروحى در اين زمينه در جلد 5 صفحه 231 داشتيم .