الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
292
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
اما به عقيده علماى اماميه بر اساس رواياتى كه از اهل بيت ع وارد شده محل سجده همان جمله « تعبدون » است ، و اين از سجدههاى واجب قرآن مىباشد . توجه به اين نكته نيز لازم است كه آنچه واجب است اصل سجده مىباشد ، اما ذكر آن مستحبّ است ، در روايتى مىخوانيم كه در سجده اين ذكر را بگويد « لا إله الا اللَّه حقا حقا ، لا إله الا اللَّه ايمانا و تصديقا ، لا إله الا اللَّه عبودية و رقا سجدت لك يا رب تعبدا و رقا ، لا مستنكفا و لا مستكبرا بل انا عبد ذليل خائف مستجير » ( 1 ) . بار ديگر به آيات توحيد كه زمينه ساز مساله معاد است باز مىگردد ، و اگر قبلا سخن از خورشيد و ماه و آيات سماوى بود در اينجا سخن از آيات ارضى و زمينى است . مىفرمايد : « از آيات او اين است كه زمين را خاشع و خاضع و خشك و بىحركت مىيابى ، اما هنگامى كه قطرههاى حياتبخش آب باران را بر آن مىفرستيم به جنبش در مىآيد ، و افزايش مىيابد و نمو مىكند » ( * ( وَمِنْ آياتِه أَنَّكَ تَرَى الأَرْضَ خاشِعَةً فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَيْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ ) * ) . زمينى خشك و مرده و بىحركت كجا ، و اين همه آثار حيات و جلوههاى گوناگون آن كجا ؟ كدام قدرت است كه با نزول چند قطره باران از خاك مرده اينهمه حركت و جنبش و حيات مىآفريند ؟ اين يكى از نشانههاى علم و قدرت بى پايان پروردگار و علائم وجود ذيجود او است . سپس از اين مساله روشن توحيدى يعنى مساله « حيات » كه هنوز اسرارش براى بزرگترين دانشمندان كشف نشده ، با يك انتقال سريع و جالب به مساله معاد
--> ( 1 ) « وسائل الشيعه » كتاب الصلاة جلد 4 صفحه 884 ( باب 46 از ابواب قرائت القرآن حديث 2 ) .