پرداخته ، مىگويد : « آن كس كه اين زمين مرده را زنده كرد هم او مردگان را نيز در قيامت زنده مىكند » ! ( * ( إِنَّ الَّذِي أَحْياها لَمُحْيِ الْمَوْتى ) * ) . آرى « او بر همه چيز توانا است » ( * ( إِنَّه عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ) * ) . دلائل قدرتش در همه جا نمايان است و همه سال نشانه‌هاى آن را با چشم خود مىبينيد ، با اين حال چگونه در مساله معاد ترديد مىكنيد ؟ و آن را جز محالات مىشمريد ؟ زهى نادانى و غفلت و بيخبرى ! « خاشعة » از ماده « خشوع » در اصل به معنى تضرع و تواضع توام با ادب است ، و به كار بردن اين تعبير در مورد زمين خشكيده در حقيقت يك نوع كنايه است . آرى زمين به هنگامى كه خشكيده و فاقد آب مىشود از هر گونه گل و گياه خالى مىگردد ، و به صورت انسان افتاده و يا مرده بيجانى در مىآيد ، اما نزول باران حيات جديدى به آن مىبخشد آن را به حركت و نمو و رشد وا مىدارد . جمله « ربت » از ماده « ربو » ( بر وزن غلو ) به معنى افزايش و نمو است و ربا نيز از همين ماده است ، چرا كه ربا خوار طلب خود را با افزايشى مىگيرد . « اهتزت » از ماده « هز » ( بر وزن حظ ) به معنى تحريك شديد است ، در باره طرق اثبات معاد جسمانى و چگونگى استدلال از جهان گياهان بر اين مساله در پايان سوره يس ( اواخر جلد هيجدهم ) بحث مشروحترى داشته‌ايم .