الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
224
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
آغاز در زمين پيش بينى كرده ، و آنچه براى ادامه حيات آنها لازم بوده ، آفريده است . در اينجا سؤال مهمى مطرح است و آن اينكه : چگونه در آيات فوق آفرينش زمين را در دو روز ، و كوهها و بركات و غذاها در چهار روز ، و در دنباله اين آيات ، آفرينش آسمانها را نيز در دو روز ذكر كرده كه مجموعا هشت روز مىشود ؟ در حالى كه در آيات فراوانى از قرآن مجيد آفرينش آسمانها و زمين مجموعا در شش روز ، يا به تعبير ديگر در شش دوران ، بيان شده است ( 1 ) . مفسران در پاسخ اين سؤال دو راه را انتخاب كردند : راه اول كه مشهور و معروف است اينكه : آنجا كه مىگويد « اربعة ايام » ( چهار روز ) منظور تتمه چهار روز است ، به اين ترتيب در دو روز اول از اين چهار روز زمين آفريده شد ، و در دو روز بعد ساير خصوصيات زمين ، به اضافه خلقت آسمانها در دو روز مجموعا شش روز ( شش دوران ) مىشود . نظير اين تعبير در زبان عرب و تعبيرات فارسى نيز وجود دارد كه فى المثل گفته مىشود : از اينجا تا مكه ده روز طول مىكشد ، و تا مدينه پانزده روز ، يعنى پنج روز فاصله مكه و مدينه است و ده روز فاصله اينجا تا مكه ( 2 ) . البته اگر آيات متعدد آفرينش در شش روز نبود چنين تفسيرى پذيرفته نمىشد ، ولى از آنجا كه آيات قرآن يكديگر را تفسير مىكنند ، و قرينه يكديگر مىشوند ، تفسير بالا به خوبى قابل قبول است .
--> ( 1 ) به آيات 54 سوره اعراف 3 - يونس 7 - هود 59 - فرقان 4 - سجده 38 ق 4 - حديد مراجعه شود . ( 2 ) طبق اين تفسير آيه تقديرى دارد به اين صورت ( و قدر فيها اقواتها فى تتمة اربعة ايام ) و يا به تعبيرى كه در تفسير كشاف آمده ( كل ذلك فى اربعة ايام .