الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

225

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

راه ديگرى كه تعداد كمى از مفسران آن را انتخاب كرده‌اند اين است كه : اربعة ايام ( چهار روز ) مربوط به آغاز خلقت نيست بلكه اشاره به فصول چهارگانه سال است كه مبدء پيدايش ارزاق و پرورش مواد غذايى انسانها و حيوانات است ( 1 ) . ولى اين تفسير علاوه بر اينكه هماهنگى را در ميان جمله‌هاى آيات فوق تامين نمىكند چرا كه در مورد خلقت زمين و آسمان « يوم » به معنى دوران آغاز پيدايش است ، طبق اين تفسير « يوم » در مورد خصوصيات زمين و مواد غذايى به معنى فصول سال مىباشد كه پيوسته تكرار مىگردد . بعلاوه نتيجه آن اين است كه از شش روز آفرينش تنها از دو روز مربوط به خلقت زمين ، و دو روز مربوط به خلقت آسمانها ، بحث شده ، اما دو روز باقيمانده كه مربوط به خلقت موجوداتى است كه ميان زمين و آسمان قرار دارند ( ما بينهما ) سخنى به ميان نيامده است . به هر حال تفسير اول از جهاتى مناسبتر به نظر مىرسد . شايد نياز به تذكر نداشته باشد كه « روز » در آيات فوق هرگز به معنى روز معمولى نيست ، چرا كه قبل از آفرينش زمين و آسمان اصلا روز به اين معنى وجود نداشت ، بلكه منظور از آن دورانهاى آفرينش است كه گاه ميليونها يا ميلياردها سال به طول انجاميده . توضيح اين معنى را به طور كامل در جلد ششم ( ذيل آيه 54 سوره اعراف ) صفحه 200 به بعد آورده‌ايم . در اينجا دو نكته ديگر باقى مىماند كه بايد به آن توجه كرد : نخست اينكه منظور از « بارك فيها » چيست ؟ ظاهر اين است كه اشاره به معادن و منابع زير زمينى و روى زمينى و درختان و نهرها و منابع آب است كه

--> ( 1 ) حديثى به اين مضمون در تفسير على بن ابراهيم نيز آمده است .