الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

118

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

است ، بنا بر اين « تفويض امر به خدا » به معنى واگذار نمودن كار خويش به او است ، نه به اين معنى كه انسان دست از تلاش و كوشش بردارد كه اين بطور مسلم تحريفى است در معنى « تفويض » بلكه به اين معنى است كه نهايت كوشش و تلاش و جهاد را به كار گيرد ، و هنگامى كه در برابر موانع سخت قرار گرفت وحشت نكند دستپاچه نشود و دلسرد نگردد بلكه كار خود را به خدا واگذارد ، و با عزمى راسخ به جهاد و تلاش ادامه دهد . « تفويض » گرچه از نظر مفهوم با « توكل » شباهت زيادى دارد ولى مرحله اى برتر از آن است ، چرا كه « حقيقت توكل » خدا را وكيل خويش دانستن است ، ولى تفويض مفهومش واگذارى مطلق به او است ، زيرا بسيار مىشود كه انسان وكيلى انتخاب مىكند ولى به نظارت خويش نيز ادامه مىدهد ، اما در مقام تفويض هيچ نظرى از خود ندارد . 3 - عالم برزخ « برزخ » چنان كه از نامش پيدا است عالمى است واسطه در ميان اين جهان و جهان ديگر ، در قرآن مجيد به همان اندازه كه در باره عالم قيامت فراوان صحبت شده در باره برزخ بحث كمى ديده مىشود ، به همين دليل هاله اى از ابهام آن را فرا گرفته ، و خصوصيات و جزئيات آن چندان روشن نيست . حقيقت اين است كه آگاهى بر خصوصيات برزخ تاثير زيادى بر مسائل اعتقادى نمىگذارد و شايد به همين جهت كمتر در باره آن در كتاب اللَّه بحث شده است ، ولى اين نكته را نبايد فراموش كرد كه قرآن اصل وجود عالم برزخ را با صراحت بيان داشته است . از جمله آياتى كه به وضوح از وجود چنين عالمى خبر مىدهد آيات مورد بحث است آنجا كه مىگويد : « آل فرعون قبل از قيام قيامت هر صبح و شام از طريق عرضه شدن بر آتش مجازات مىشوند » اين چيزى جز « عذاب برزخى »