الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
114
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
در بعضى از تفاسير آمده است كه او با استفاده از يك فرصت مناسب خود را به موسى رسانيد ، و همراه بنى اسرائيل از دريا عبور كرد و نيز گفته شده است كه وقتى تصميم بر قتل او گرفتند او به كوهى متوارى شد و از نظرها پنهان گشت ( 1 ) . اين دو منافاتى با هم ندارند ممكن است نخست در بيرون شهر مخفى شده باشد ، تا بعدا به بنى اسرائيل ملحق گردد . جزئى از اين توطئهها ممكن است توطئه تحميل بت پرستى و بيرون كردن او از خط توحيد بوده كه خداوند اين را هم از او بر طرف ساخت ، و او را در مسير ايمان و توحيد و تقوا راسخ قدم كرد . ولى در مقابل « عذابهاى شديدى بر آل فرعون نازل گرديد » ( * ( وَحاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذابِ ) * ) ( 2 ) . عذاب و مجازات الهى همه اش دردناك است ، اما تعبير به « سوء العذاب » نشان مىدهد كه خداوند عذاب دردناكترى براى اين گروه انتخاب فرمود اين همان چيزى است كه در آيه بعد به آن اشاره مىكند . و مىفرمايد « مجازات دردناك آنها همان آتش است كه هر صبح و شام بر آن عرضه مىشوند » ( * ( النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوًّا وَعَشِيًّا ) * ) ( 3 ) . « و روزى كه قيامت برپا مىگردد دستور مىدهد آل فرعون را در اشد عذاب وارد كنيد » ( * ( وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ ) * ) .
--> ( 1 ) « مجمع البيان » ذيل آيه مورد بحث . ( 2 ) « حاق » به معنى اصابت كرد و نازل شد تفسير شده است ولى اين احتمال را نيز دادهاند كه اصل آن « حق » بوده كه يك قاف آن تبديل به الف شده و حاق شده ( مفردات راغب ماده حاق ) ضمنا « سوء العذاب » از قبيل اضافه صفت به موصوف است ، و در اصل « العذاب السوء » بوده است . ( 3 ) « النار » بدل از « سوء العذاب » است .