الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
522
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
توضيح اينكه : اعمال ما نسبتى به خدا دارد ، و هم نسبتى به ما از يك سو چيزى در تمام عالم هستى از حيطه قدرت خداوند بيرون نيست ، و اعمال ما از اين نظر مخلوق او است ، زيرا قدرت و عقل و اختيار و ابزار كار و آزادى عمل را او به ما داده است ، و از اين نظر عمل ما را مىتوان به او نسبت داد ، او خواسته است كه ما آزاد باشيم و اعمال اختيارى بجا آوريم ، و تمام وسائل را او در اختيار ما گذارده . ولى در عين حال ما در عمل خود آزاد و مختاريم و از اين نظر افعال ما به ما منتسب است و ما در برابر آن مسئوليم . اگر كسى بگويد ما خالق اعمال خويش هستيم و خداوند هيچ دخالتى در آن ندارد ، او مشرك است ، چون معتقد به دو خالق شده ، خالق بزرگ و خالق كوچك ، و اگر بگويد خالق اعمال ما خداست و ما هيچ دخالتى نداريم ، او منحرف است ، چرا كه حكمت و عدالت خدا را انكار كرده ، مگر مىشود اعمال مال او باشد و ما در مقابل آن مسئول باشيم ؟ در اين صورت مجازات و پاداش و حساب و معاد و تكليف و مسئوليت معنى ندارد . بنا بر اين اعتقاد صحيح اسلامى كه از جمعبندى آيات قرآن به خوبى به دست مىآيد اين است كه تمام اعمال ما هم منتسب به او است و هم منتسب به خود ما و اين دو نسبت هيچگونه منافاتى با هم ندارد چرا كه دو نسبت طولى است نه عرضى ( دقت كنيد ) . آيه بعد با ذكر توحيد مالكيت خداوند بحث توحيدى آيه قبل را تكميل كرده ، مىگويد : « كليدهاى آسمانها و زمين از آن او است » ( * ( لَه مَقالِيدُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * ) . « مقاليد » به گفته غالب ارباب لغت جمع « مقليد » است ( هر چند زمخشرى در كشاف مىگويد اين كلمه مفردى از جنس خود ندارد ) و « مقليد » و « اقليد »