الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
517
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
در روز قيامت از كرده خود پشيمان مىشوند و تقاضاى بازگشت به اين جهان مىكنند ، تقاضايى بىحاصل و غير قابل قبول ، در آيات مورد بحث در ادامه همين سخن مىگويد : « در روز قيامت كسانى را كه دروغ بر خدا بستند مىبينى كه صورتهايشان سياه است » ! ( * ( وَيَوْمَ الْقِيامَةِ تَرَى الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللَّه وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ ) * ) . سپس مىافزايد : « آيا در جهنم جايگاهى براى مستكبران نيست » ؟ ! ( * ( أَ لَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْمُتَكَبِّرِينَ ) * ) . گر چه مفهوم « * ( كَذَبُوا عَلَى اللَّه ) * » ( دروغ بر خدا بستند ) وسيع و گسترده است ، ولى در مورد آيه بيشتر نظر روى نسبت دادن شريك به خدا و ادعاى وجود فرزند براى او از فرشتگان يا حضرت مسيح ع و مانند آن است . همچنين واژه « مستكبر » هر چند به تمام كسانى كه خود بزرگبين هستند اطلاق مىگردد . ولى در اينجا بيشتر منظور كسانى است كه در برابر دعوت انبياء به آئين حق استكبار جستند ، و از پذيرش دعوت آنها سر باز زدند . روسياهى دروغگويان در قيامت نشانه ذلت و خوارى و رسوايى آنها است ، و چنان كه مىدانيم عرصه قيامت عرصه بروز اسرار نهان و تجسم اعمال و افكار انسان است ، آنها كه در اين دنيا قلبهايى سياه و تاريك داشتند ، و اعمالشان نيز همچون افكارشان تيره و تار بود ، در آنجا اين حال درونى آنها به برون منتقل مىشود ، و چهره هايشان تاريك و سياه خواهد بود . و به تعبير ديگر : در قيامت ظاهر و باطن يكى مىشود ، و صورتها به رنگ دلها درمىآيد ، كه قلبى تاريك دارند صورتى تاريك خواهند داشت ، و آنها كه قلبهايشان نورانى است صورتهايشان نيز چنين است . چنان كه در آيه 106 و 107 سوره آل عمران مىخوانيم : يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوه وَتَسْوَدُّ وُجُوه فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمانِكُمْ فَذُوقُوا