وَ اللَّه يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ : « خداوند هر كس را بخواهد به راه راست هدايت مىكند » . و در آيه 93 سوره نحل آمده است : وَلكِنْ يُضِلُّ مَنْ يَشاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشاءُ : « ولى او هر كس را بخواهد هدايت مىكند و هر كس را بخواهد گمراه » . شبيه اين تعبير در مورد هدايت و ضلالت و يا يكى از اين دو در آيات زيادى از قرآن مجيد به چشم مىخورد ( 1 ) . از اين بالاتر در بعضى از آيات صريحا هدايت را از پيامبر اسلام ص نفى كرده ، به خدا نسبت مىدهد ، چنان كه در آيه 56 سوره قصص مىخوانيم : إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلكِنَّ اللَّه يَهْدِي مَنْ يَشاءُ : « تو هر كس را دوست دارى هدايت نمىكنى ، ولى خدا هر كس را بخواهد هدايت مىكند » ! و در آيه 272 سوره بقره مىخوانيم : لَيْسَ عَلَيْكَ هُداهُمْ وَلكِنَّ اللَّه يَهْدِي مَنْ يَشاءُ : « هدايت آنها بر تو نيست ، ولى خدا هر كس را به خواهد هدايت مىكند » . مطالعه سطحى اين آيات و عدم درك معنى عميق آنها سبب شده است كه گروهى در تفسير آنها به « ضلالت » بيفتند ، و از طريق « هدايت » منحرف شوند ، و زير آوارهاى مكتب « جبر » مدفون گردند ، حتى بعضى از مفسران معروف از اين آفت مصون نمانده ، و در اين پرتگاه هولناك سقوط كرده‌اند ، تا آنجا كه هدايت و ضلالت را در تمام مراحل ، جبرى دانسته ، و عجب اينكه چون تضاد اين عقيده با مساله عدالت و حكمت خداوند روشن بوده ترجيح داده‌اند كه اصل عدالت را منكر شوند ، تا اينكه خطاى خود را اصلاح كنند ، اصولا اگر ما قائل به اصل جبر باشيم مفهومى براى تكليف و مسئوليت و ارسال رسولان و انزال كتب آسمانى باقى نخواهد ماند .

--> ( 1 ) به عنوان نمونه آيات فاطر 8 - زمر 23 - مدثر 31 - بقره 272 - انعام 88 - يونس 25 - رعد 27 - ابراهيم 4 را مىتوان نام برد .