هزار دشمنم ار مىكنند قصد هلاك گرم تو دوستى از دشمنان ندارم باك ! چه رسد به بتها كه موجوداتى بىارزش و بىخاصيتند . گر چه شان نزول آيه طبق روايتى كه گفته شد در مورد تخويف و تهديد به خشم بتها است ، ولى مفهوم آيه چنان وسيع و گسترده است كه هر نوع تهديد به غير اللَّه را شامل مىشود ، و به هر حال اين آيه نويدى است براى همه پويندگان راه حق و مؤمنان راستين مخصوصا در محيطهايى كه در اقليت قرار دارند و از هر سو مورد تهديدند . اين آيه به آنها دلگرمى و ثبات قدم مىبخشد ، روح آنها را سرشار از نشاط و گامهايشان را استوار مىسازد ، و اثرات روانى زيانبار تهديدهاى دشمنان را خنثى مىكند ، آرى هنگامى كه خدا با ما است از غير او وحشتى نداريم ، و اگر از او بيگانه و جدا شويم همه چيز براى ما وحشتناك است . در دنباله اين آيه و آيه بعد اشاره به مساله « هدايت » و « ضلالت » و تقسيم مردم به دو گروه « گمراه » و « هدايت يافته » و اينكه همه اينها از ناحيه خدا است مىكند ، تا روشن شود تمامى بندگان نيازمند درگاه اويند ، و بىخواست او چيزى در عالم رخ نمىدهد ، مىفرمايد : « كسى را كه خداوند گمراه كند هيچ هدايت كننده اى ندارد » ( * ( وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّه فَما لَه مِنْ هادٍ ) * ) . « و هر كس را خدا هدايت كند هيچكس نمىتواند او را گمراه سازد » . ( * ( وَمَنْ يَهْدِ اللَّه فَما لَه مِنْ مُضِلٍّ ) * ) . بديهى است نه آن ضلالت بىدليل است ، و نه اين هدايت بىحساب ، بلكه هر يك تداومى است بر خواست خود انسان و تلاش او ، آن كس كه در طريق گمراهى قدم مىگذارد و با تمام توان براى خاموش كردن نور حق تلاش مىكند ، هيچ فرصتى را براى اغفال ديگران از دست نمىدهد ، و سر تا پا غرق گناه و عصيان