الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
45
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
38 - اما شما ( مستكبران كوردل ) به طور مسلم عذاب دردناك ( الهى ) را خواهيد چشيد . 39 - و جز به اعمالى كه انجام مىداديد جزا داده نمىشويد . 40 - جز بندگان مخلص پروردگار ( كه از همه اين مجازاتها بركنارند ) . تفسير : سرنوشت اين پيشوايان و آن پيروان به دنبال بيان مخاصمه پيروان و پيشوايان گمراه در قيامت در كنار دوزخ كه در آيات گذشته آمد ، در آيات مورد بحث سرنوشت هر دو گروه را يك جا بيان كرده ، و عوامل بدبختى آنها را شرح مىدهد كه هم بيان درد است و هم ذكر درمان . نخست مىفرمايد : « همه آنها در آن روز ، تابع و متبوع ، پيرو و پيشوا ، در عذاب الهى مشتركند » ( * ( فَإِنَّهُمْ يَوْمَئِذٍ فِي الْعَذابِ مُشْتَرِكُونَ ) * ) . البته اشتراك آنها در اصل عذاب مانع تفاوتها و اختلاف دركات آنها در دوزخ و عذاب الهى نيست ، چرا كه مسلما كسى كه مايه انحراف هزاران انسان شده است هرگز در مجازات همسان يك فرد عادى گمراه نخواهد بود . اين آيه در حقيقت شبيه آيه 48 سوره غافر است كه مستكبران خودخواه به مستضعفين در عقائد بعد از محاجه و مخاصمه مىگويند : « ما همگى در دوزخيم چرا كه خداوند ميان بندگانش حكمى عادلانه كرده است » : « قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُلٌّ فِيها إِنَّ اللَّه قَدْ حَكَمَ بَيْنَ الْعِبادِ » و اين منافاتى با آيه 13 سوره عنكبوت ندارد كه مىفرمايد : وَلَيَحْمِلُنَّ أَثْقالَهُمْ وَأَثْقالًا مَعَ أَثْقالِهِمْ : « آنها در قيامت هم بارهاى سنگين خود را بر دوش مىكشند و هم بارهاى ديگرى را اضافه بر بارهاى سنگين خويش كه بر اثر اغوا و اضلال ديگران و تشويق به گناه و بدعت گذاردن حاصل شده است . سپس براى تاكيد بيشتر مىافزايد : « ما اين گونه با مجرمان رفتار مىكنيم »