الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
382
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
است ، و از آنجا كه كلمه « زوج » به هر يك از دو جنس نر و ماده گفته مىشود مجموعا 8 زوج مىشود ( هر چند در تعبيرات روزمره فارسى « زوج » به مجموع دو جنس اطلاق مىگردد ، ولى در تعبيرات عربى چنين نيست ، لذا در آغاز همين آيه از همسر آدم به عنوان « زوج » تعبير شده است ) . تعبير به « * ( أَنْزَلَ لَكُمْ ) * » ( براى شما نازل كرد ) در مورد چهارپايان - چنان كه قبلا هم گفتهايم - به معنى فرستادن از مكان بالا نيست ، بلكه در اين گونه موارد به معنى « نزول مقامى » و نعمتى است كه از مقام برتر به مقام پائينتر داده شود . اين احتمال را نيز دادهاند كه « انزال » در اينجا از ماده « نزل » ( بر وزن رسل ) به معنى پذيرايى كردن ميهمان يا نخستين چيزى است كه براى پذيرايى ميهمان مىآورند ، نظير آنچه در سوره « آل عمران » آيه 198 در باره بهشتيان آمده : « خالِدِينَ فِيها نُزُلًا مِنْ عِنْدِ اللَّه » : « جاودانه در بهشت مىمانند ، اين پذيرايى از ناحيه خداست » . بعضى از مفسران نيز گفتهاند كه چهارپايان گر چه از مكان بالا نازل نشدهاند ، ولى مقدمات حيات و پرورش آنها كه قطرات جانپرور باران ، و اشعه حياتبخش آفتاب است ، از سمت بالا به زمين مىآيد . تفسير چهارمى نيز براى اين تعبير گفتهاند و آن اينكه : همه موجودات در آغاز در خزانه علم و قدرت پروردگار ، در عالم غيب ، بودهاند ، سپس از مقام « غيب » به مقام « شهود » و ظهور و بروز رسيدهاند ، لذا از آن تعبير به « انزال » شده است ، چنان كه در آيه 21 سوره حجر مىخوانيم : وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُه وَما نُنَزِّلُه إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ : « خزائن و منابع هر چيزى نزد ماست و ما جز به مقدار معلوم از آن نازل نمىكنيم » ( 1 ) .
--> ( 1 ) « تفسير الميزان » و « روح المعانى » ذيل آيات مورد بحث .