بنا بر اين هر جا گمراهى است پاى هواى نفس در ميان است ، و هر جا هواى نفس است نتيجه آن گمراهى است . حاكمى كه پيرو هواى نفس باشد منافع و حقوق مردم را فداى مطامع خويش مىكند ، و به همين دليل حكومتش ناپايدار و مواجه با شكست خواهد بود . ممكن است هواى نفس در اينجا معنى وسيعى داشته باشد كه هم هواى نفس خود انسان را شامل شود ، و هم هواى نفس مردم را ، و به اين ترتيب قرآن قلم بطلان بر مكتبهايى كه پيروى از افكار عمومى را - هر چه باشد - براى حكومتها لازم مىشمرند مىكشد ، چرا كه نتيجه هر دو گمراهى از طريق خدا و صراط حق است . ما امروز شاهد آثار نكبتبار اين طرز تفكر در دنياى به اصطلاح متمدن هستيم كه گاهى شنيعترين اعمال زشت را به خاطر تمايلات مردم شكل قانونى داده ، و رسوايى را به حد اعلى رسانده‌اند كه قلم از شرح آن شرم دارد . درست است كه پايه‌هاى حكومت بايد بر دوش مردم باشد ، و با مشاركت عموم تحقق يابد ، اما اين به آن معنى نيست كه معيار حق و باطل در همه چيز و در همه جا تمايلات اكثريت باشد . حكومت بايد چهارچوبه اى از حق داشته باشد اما در پياده كردن اين چهارچوب از نيروى جامعه كمك گيرد . و معنى جمهورى اسلامى كه ما خواهان آن هستيم و از دو كلمه « جمهورى » و « اسلامى » تركيب يافته نيز همين است و به تعبير ديگر اصول از مكتب گرفته مىشود و اجرا با مشاركت مردم ( دقت كنيد ) . بالآخره در پنجمين جمله به اين حقيقت اشاره مىكند كه گمراهى از طريق حق از فراموشى « يوم الحساب » سرچشمه مىگيرد و نتيجه اش عذاب شديد الهى است .