اصولا فراموشى روز قيامت هميشه سرچشمه گمراهيها است ، و هر گمراهى آميخته با اين فراموشكارى است و اين اصل تاثير تربيتى توجه به معاد را در زندگى انسانها روشن مىسازد . رواياتى كه در اين زمينه در منابع اسلامى وارد شده بسيار قابل دقت است ، از جمله حديث معروفى است كه از پيغمبر گرامى اسلام ص و هم از امير مؤمنان على ع نقل شده كه فرمودند ايها الناس ان اخوف ما اخاف عليكم اثنان اتباع ، الهوى و طول الامل فاما اتباع الهوى فيصد عن الحق و اما طول الامل فينسى الآخرة : « اى مردم ! وحشتناكترين چيزى كه از ناحيه آن بر شما مىترسم دو چيز است : پيروى از هوا و آرزوهاى دور و دراز است ، اما پيروى هوا شما را از حق باز مىدارد ، و آرزوهاى دور و دراز قيامت را به دست فراموشى مىسپارد » ( 1 ) . سزاوار است اين جمله با آب طلا نوشته شود و در برابر ديدگان همه مخصوصا حكمرانان و قضات و مسئولين امور قرار گيرد . در روايت ديگرى از امام باقر ع مىخوانيم : ثلاث موبقات : شح مطاع و هوى متبع ، و اعجاب المرء بنفسه : « سه چيز است كه آدمى را هلاك مىكند : بخلى كه مورد اطاعت باشد ، و هواى نفسى كه از آن پيروى نمايد ، و راضى بودن انسان از خويشتن « ! ( 2 ) . سپس به دنبال بحث از سرگذشت داود و خلافت الهى او در زمين ، سخن از هدفدار بودن جهان هستى به ميان مىآورد تا جهت حكومت بر زمين كه جزئى از آن است مشخص گردد ، مىفرمايد : ما آسمان و زمين و آنچه را در ميان اين

--> ( 1 ) نهج البلاغه خطبه 42 . ( 2 ) كتاب خصال مطابق نقل نور الثقلين جلد 4 صفحه 453 .