به هر حال اين بيخبران با تكذيب و انكار آيات الهى و نسبتهاى ناروا در باره پيامبر اسلام ص و اصرار و لجاجت بر بتپرستى ظلم و فساد گويى در انتظار عذاب الهى نشسته‌اند ، عذابى كه خرمن عمر آنها را بسوزاند ، و يا صيحه اى كه به عمر جهان پايان دهد و آنها را به راهى غير قابل بازگشت ببرد . « فواق » ( بر وزن رواق ) به طورى كه بسيارى از اهل لغت و تفسير گفته‌اند در اصل به معنى فاصله اى است كه در ميان دو مرتبه دوشيدن شير از پستان مىباشد ، زيرا هنگامى كه شير به طور كامل دوشيده شود كمى بايد صبر كرد تا مجددا شير در پستان جمع شود . و بعضى آن را به معنى فاصله اى كه ميان باز كردن انگشتان و بستن آن به هنگام دوشيدن شير با انگشت است مىدانند . و از آنجا كه پستان بعد از دوشيدن شير در استراحت فرو مىرود گاه اين كلمه در معنى آرامش و استراحت نيز به كار رفته است . و نيز از آنجا كه اين فاصله براى بازگشت شير به پستان است اين تعبير به معنى بازگشت و رجوع نيز آمده ، و از همين جهت بهبودى مريض را « افاقه » مىگويند ، چرا كه سلامت و تندرستى به او باز مىگردد ، و نيز به هوش آمدن مست ، و عاقل شدن ديوانه را به خاطر بازگشت هوش و عقل به آنها « افاقه » مىگويند . ( 1 ) به هر حال اين صيحه وحشتناك هيچگونه بازگشت و راحت و آرامش و سكونى در آن نيست ، و هنگامى كه تحقق يافت همه درها به روى انسان بسته مىشود ،

--> ( 1 ) بعضى از ارباب لغت ميان « فواق » ( به فتح ) با « فواق » ( به ضم ) فرقهايى گذاشته‌اند ، و بعضى هر دو را به يك معنى مىدانند ، براى توضيح بيشتر به مفردات راغب ، و تفسير روح المعانى ، و فخر رازى ، و تفسير ابو الفتوح ، و قرطبى و منابع لغت مراجعه كنيد .