الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
85
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
اين دو نام كه از اسماء الحسنى الهى است ، يكى اشاره به قدرت او بر مساله جداسازى صفوف مىكند ، و ديگرى به علم بى پايان او ، چرا كه جدا ساختن صفوف حق و باطل از يكديگر بدون اين دو ممكن نيست . تكيه كردن در آيه فوق بر روى عنوان « رب » ( پروردگار ) اشاره به اين است كه خداوند مالك و مربى همه ماست ، و اين مقام ايجاب مىكند كه برنامه چنين روزى را فراهم سازد ، و در حقيقت اشاره لطيفى است به يكى از دلائل « معاد » . واژه « فتح » به طورى كه « راغب » در « مفردات » مىگويد : در اصل به معنى از بين بردن پيچيدگى و اشكال است ، و آن بر دو گونه است : گاهى با چشم ديده مىشود ، مانند گشودن قفل ، و گاه با انديشه درك مىشود مانند گشودن پيچيدگى اندوهها و غصهها ، و يا گشودن رازهاى علوم ، و همچنين داورى كردن ميان دو كس و گشودن مشكل نزاع و مخاصمه آنها . بنا بر اين اگر در مورد جداسازى صفوف مخصوصا در آنجا كه همه با هم آميختهاند اين واژه به كار رفته ، به خاطر همين است ، چرا كه علاوه بر جداسازى در ميان آنها قضاوت و داورى كه يكى از معانى فتح است نيز انجام مىگيرد و هر كدام را به آنچه استحقاق دارد جزا مىدهد . قابل توجه اينكه در بعضى از روايات روى ذكر « يا فتاح » براى حل مشكلات تكيه شده است ، چرا كه اين اسم بزرگ الهى كه به صورت صيغه مبالغه از « فتح » آمده بيانگر قدرت پروردگار بر گشودن هر مشكل و از ميان بردن هر اندوه و غم ، و فراهم ساختن اسباب هر فتح و پيروزى است ، در واقع هيچكس جز او « فتاح » نيست ، و « مفتاح » و كليد همه درهاى بسته در دست قدرت اوست .