الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
416
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
ولى با توجه به يك نكته اين اشتباه بر طرف مىگردد ، و آن اينكه : در اينجا سخن از عدالت در پاداش و كيفر است و گرفتن جزاى استحقاقى ، اين منافات ندارد كه خداوند براى مؤمنان از فضل و رحمتش هزاران هزار بيفزايد كه آن مساله « تفضل » است و اين مساله « استحقاق » . سپس به گوشه اى از پاداشهاى مؤمنان پرداخته ، و قبل از هر چيز روى مساله آرامش خاطر انگشت مىگذارد و مىگويد : « بهشتيان در آن روز چنان به نعمتهاى خدا مشغولند كه از هر انديشه ناراحت كننده بر كنار مىباشند » ( * ( إِنَّ أَصْحابَ الْجَنَّةِ الْيَوْمَ فِي شُغُلٍ ) * ) . « و در نهايت سرور و شادى به سر مىبرند » ( فاكهون ) . « شغل » ( بر وزن شتر ) و « شغل » ( بر وزن قفل ) هر دو به معنى حوادث و حالاتى است كه براى انسان روى مىدهد و او را به خود مشغول مىدارد خواه مسرتبخش باشد و يا غمانگيز . اما از آنجا كه بلافاصله پشت سر آن ، كلمه « فاكهون » آورده شده و اين واژه جمع « فاكه » به معنى مسرور و خوشحال و خندان است ، مىتواند اشاره به امورى باشد كه از فرط شادى انسان را چنان به خود مشغول مىدارد كه از امور نگرانىزا به كلى غافل مىسازد ، به طورى غرق در سرور و نشاط خواهد شد كه غم و اندوهى بر او چيره نخواهد گشت ، و حتى هول و وحشتى را كه به هنگام قيام قيامت و حضور در دادگاه عدل الهى به او دست داده به فراموشى مىسپارد ، كه اگر به راستى فراموش نشود همواره سايه نگرانى و غم بر دل او سنگينى خواهد كرد ، بنا بر اين يكى از آثار اين اشتغال ذهن فراموش كردن اهوال محشر است ( 1 ) .
--> ( 1 ) « راغب » در « مفردات » مىگويد : « فاكهه » به معنى هر گونه ميوه است ، و « فكاه » به سخنانى كه انسان را مانوس و مشغول مىدارد گفته مىشود « و ابن منظور » در « لسان العرب » مىگويد : « فكاه » به معنى مزاح و « فاكه » به انسان خوش مشرب و مزاح گفته مىشود .