به هر حال بعد از نعمت آرامش خاطر كه خمير مايه همه نعمتها ، و شرط استفاده از همه مواهب است ، به شرح نعمتهاى ديگر پرداخته ، چنين مىگويد : « آنها و همسرانشان در سايه‌هاى لذت بخش ، بر تختها ، در خلوتگاهها تكيه كرده‌اند » ( * ( هُمْ وَأَزْواجُهُمْ فِي ظِلالٍ عَلَى الأَرائِكِ مُتَّكِؤُنَ ) * ) ( 1 ) . « ازواج » به معنى همسران بهشتى ، و يا همسران با ايمانى است كه در اين دنيا داشتند و اينكه بعضى احتمال داده‌اند به معنى همطرازان بوده باشد ( مانند آيه 22 سوره صافات احْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَأَزْواجَهُمْ - ظالمان و همطرازانشان را محشور كنيد ) در اينجا بسيار بعيد به نظر مىرسد ، به خصوص اينكه « ارائك » جمع « اريكه » طبق گفته جمع كثيرى از مفسران و ارباب لغت به معنى تختهايى است كه در حجله گاه مىباشد ( 2 ) . تعبير به « ظلال » ( سايه‌ها ) اشاره به سايه‌هاى درختان بهشتى است كه تختهاى بهشتيان در لابلاى آن قرار گرفته ، و يا سايه قصرهاى بهشتى است و همه اينها نشان مىدهد كه در آنجا نيز آفتابى وجود دارد ولى نه آفتابى آزار دهنده ، آرى آنها در سايه مطبوع درختان بهشتى نشاط و سرور ديگرى دارند . علاوه بر اين « براى آنها ميوه بسيار لذت بخشى است ، و هر چه بخواهند در

--> ( 1 ) در تركيب اين آيه احتمالات زيادى داده‌اند ولى از همه مناسبتر اين است كه « هم » مبتدا و « متكئون » خبر و « على الارائك » متعلق به آن و « فى ظلال » نيز متعلق به آن يا متعلق به محذوف است . ( 2 ) « لسان العرب » ، « مفردات راغب » ، « مجمع البيان » ، « قرطبى » ، « روح المعانى » و تفاسير ديگر .