الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
415
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
تفسير : بهشتيان غرق در مواهب مادى و معنوى در اينجا بحث پيرامون چگونگى حساب در محشر را سربسته گذارده و از آن مىگذرد ، و به تشريح سرانجام كار مؤمنان صالح و كافران طالح پرداخته ، چنين مىگويد : « امروز به هيچكس ستم نمىشود » ( * ( فَالْيَوْمَ لا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً ) * ) . نه از پاداش كسى كاسته مىشود ، و نه كيفر كسى افزون مىگردد ، و حتى به قدر يك سر سوزن كم و زياد و بيدادگرى و ظلم و ستم وجود ندارد . سپس به بيانى مىپردازد كه در حقيقت دليل روشن و زنده اى براى عدم وجود ظلم در آن دادگاه بزرگ است مىفرمايد : « شما جز آنچه را عمل مىكرديد جزا داده نمىشويد ( * ( وَلا تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ) * ) . ظاهر اين تعبير بدون آنكه چيزى در تقدير گرفته شود اين است كه جزاى همه شما همان اعمال خودتان است ، چه عدالتى از اين بهتر و برتر ؟ ! به عبارت ديگر : اعمالى كه از نيك و بد در اين عالم انجام مىدهيد در آنجا همراه شما خواهد بود ، همان اعمال تجسم مىيابد ، و در تمام مواقف محشر و بعد از پايان حساب ، همدم و همنشين شماست ، آيا محصول اعمال كسى را به او تحويل دادن بر خلاف عدالت است ؟ و آيا نفس اعمال را تجسم بخشيدن و قرين او ساختن ظلم است ؟ و از اينجا روشن مىشود كه اساسا « ظلم » در آن صحنه مفهوم ندارد و اگر در اينجا در ميان انسانها گاهى عدالت است و گاهى ظلم به خاطر آنست كه توانايى اين را ندارند كه اعمال هر كس را به خود او تحويل دهند . جمعى از مفسران چنين تصور كردهاند كه جمله اخير مخصوص بدكاران و كفار است كه به قدر اعمالشان كيفر مىبينند ، و شامل مؤمنان نمىشود ، چرا كه خداوند بيش از اعمالشان به آنها پاداش مىدهد .