و از اينجا روشن مىشود اينكه بعضى از مفسران گفته‌اند مخاطب در اين جمله همان رسولانى هستند كه از سوى خدا براى دعوت اين قوم آمده بودند و تعبير به « ربكم » و جمله « فاسمعون » را قرينه بر آن گرفته‌اند هيچگونه دليلى براى آن در دست نيست . اما ببينيم عكس العمل اين قوم لجوج در برابر اين مؤمن پاكباز چه بود ؟ قرآن سخنى از آن به ميان نمىآورد ، ولى از لحن آيات بعد استفاده مىشود كه آنها بر او شوريدند و شهيدش كردند . آرى سخنان پر شور و هيجانانگيز او كه با استدلالاتى قوى و نيرومند و نكاتى جالب و دلنشين همراه بود در آن قلبهاى سياه و سرهاى پر از مكر و غرور نه تنها اثر مثبتى نگذاشت بلكه چنان آتش كينه و عداوت را در دلهاى آنان برافروخت كه از جا برخاستند و با نهايت قساوت و بى رحمى به جان اين مرد مؤمن شجاع افتادند ، به روايتى او را سنگباران كردند و پيكرش را چنان آماج سنگها ساختند كه بر زمين افتاد و جان به جان آفرين تسليم كرد ، در حالى كه پيوسته اين سخن را بر لب داشت كه « خداوندا اين قوم مرا هدايت كن كه آنها نمىدانند » ( 1 ) . و به روايت ديگرى او را زير پاها چنان لگدمال كردند كه روحش به آسمان پرواز كرد ( 2 ) . اما قرآن اين حقيقت را با جمله جالب و سربسته اى بيان كرده ، مىگويد : « به او گفته شد وارد بهشت شو » ( * ( قِيلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ ) * ) . اين تعبيرى است كه در باره شهيدان راه خدا در آيات ديگر قرآن آمده است : وَلا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّه أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ

--> ( 1 ) « تفسير قرطبى » ذيل آيات مورد بحث . ( 2 ) تفسير « مجمع البيان » - « تبيان » - « ابو الفتوح رازى » و غير آن .