الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
247
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
بندگان خردمند و دانشمند است در دنباله آيه مىفرمايد : « تنها بندگان عالم و دانشمندند كه از خدا مىترسند » ( * ( إِنَّما يَخْشَى اللَّه مِنْ عِبادِه الْعُلَماءُ ) * ) . آرى از ميان تمام بندگان ، دانشمندانند كه به مقام عالى خشيت يعنى « ترس از مسئوليت توأم با درك عظمت مقام پروردگار » نائل مىگردند ، اين حالت « خشيت » مولود سير در آيات آفاقى و انفسى و آگاهى از علم و قدرت پروردگار ، و هدف آفرينش است . « راغب » در « مفردات » مىگويد : « خشيت به معنى ترسى است آميخته با تعظيم ، و غالبا در مواردى به كار مىرود كه از علم و آگاهى به چيزى سرچشمه مىگيرد و لذا در قرآن مجيد اين مقام مخصوص عالمان شمرده شده است » . كرارا گفتهايم ترس از خدا به معنى ترس از مسئوليتهايى است كه انسان در برابر او دارد ، ترس از اينكه در اداى رسالت و وظيفه خويش كوتاهى كند ، و از اين گذشته اصولا درك عظمت آن هم عظمتى كه نامحدود و بى پايان است براى موجود محدودى همچون انسان خوف آفرين است ( دقت كنيد ) . از اين جمله ضمنا اين نتيجه به خوبى گرفته مىشود كه عالمان واقعى آنها هستند كه در برابر وظائف خود احساس مسئوليت شديد دارند و به تعبير ديگر اهل علمند نه سخن چرا كه علم بىعمل دليل بر عدم خشيت است ، و صاحبان آن در آيه فوق در زمره علماء محسوب نيستند . همين حقيقت در حديثى از امام زين العابدين على بن الحسين ع آمده است كه فرمود : و ما العلم باللَّه و العمل الا الفان مؤتلفان فمن عرف اللَّه خافه ، و حثه الخوف على العمل بطاعة اللَّه ، و ان ارباب العلم و اتباعهم ( هم ) الذين عرفوا اللَّه فعملوا له ، و رغبوا اليه ، و قد قال اللَّه : * ( إِنَّما يَخْشَى اللَّه مِنْ عِبادِه الْعُلَماءُ ) * : « علم و عمل دو دوست صميمىاند ، كسى كه خدا را بشناسد از او مىترسد ، و همين ترس او را وادار به عمل و اطاعت فرمان خدا مىكند ، صاحبان