الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

136

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

به خاطر مسائل ديگر است اشاره به اينكه توحيد يك امر فطرى است كه حتى بدون انديشه نيز روشن است . 5 - تعبير به « مثنى و فرادى » ( دو دو ، يا يك يك ) اشاره به اين است كه انديشه و تفكر بايد دور از غوغا و جنجال باشد ، مردم به صورت تكنفرى ، يا حد اكثر دو نفر دو نفر قيام كنند ، و فكر و انديشه خود را به كار گيرند ، چرا كه تفكر در ميان جنجال و غوغا عميق نخواهد بود ، به خصوص اينكه عوامل خود خواهى و تعصب در راه دفاع از اعتقاد خود در حضور جمع بيشتر پيدا مىشود . بعضى از مفسران نيز احتمال داده‌اند كه اين دو تعبير به منظور اين است كه افكار « فردى » و « جمعى » يعنى آميخته با مشورت را فرا گيرد ، انسان بايد هم به تنهايى بينديشد ، و هم از افكار ديگران بهره گيرد كه استبداد در فكر و رأى مايه تباهى است ، و همفكرى و تلاش براى حل مشكلات علمى به كمك يكديگر - در آنجا كه به جنجال و غوغا نكشد مطمئنا اثر بهترى دارد و شايد به همين دليل « مثنى » بر « فرادى » مقدم داشته است . 6 - جالب اينكه قرآن در اينجا مىگويد تتفكروا ( بينديشيد ) اما در چه چيز ؟ از اين نظر مطلق است و به اصطلاح « حذف متعلق دليل بر عموم ، است » يعنى در همه چيز ، در زندگى معنوى ، در زندگى مادى ، در مسائل مهم ، در مسائل كوچك ، و خلاصه در هر كار بايد نخست انديشه كرد ، ولى از همه مهمتر ، انديشه براى پيدا كردن پاسخ اين چهار سؤال است : از كجا آمده‌ام ؟ آمدنم بهر چه بوده ؟ به كجا مىروم ؟ و اكنون در كجا هستم ؟ ولى بعضى از مفسران معتقدند كه متعلق « تفكر » در اين جا جمله بعد از آن است ( * ( ما بِصاحِبِكُمْ مِنْ جِنَّةٍ ) * ) يعنى اگر كمى تفكر كنيد به خوبى در مىيابيد