از حمل آن عاجز شده‌اند ، اگر مقام خود را فراموش نكند ( 1 ) . آيه بعد در حقيقت بيان علت عرضه اين امانت به انسان است ، بيان اين واقعيت است كه افراد انسان بعد از حمل اين امانت بزرگ الهى به سه گروه تقسيم شدند : منافقان ، مشركان و مؤمنان ، مىفرمايد : « هدف اين بوده است كه خداوند ، مردان منافق و زنان منافق ، و مردان مشرك و زنان مشرك را عذاب كند و كيفر دهد ، و نيز خداوند بر مردان با ايمان و زنان با ايمان رحمت فرستد و خداوند همواره غفور و رحيم است » ( * ( لِيُعَذِّبَ اللَّه الْمُنافِقِينَ وَالْمُنافِقاتِ وَالْمُشْرِكِينَ وَالْمُشْرِكاتِ وَيَتُوبَ اللَّه عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِناتِ وَكانَ اللَّه غَفُوراً رَحِيماً ) * ) . در اينكه « لام » در « ليعذب » از نظر ادبيات عرب ، كدام لام است دو احتمال وجود دارد : نخست اينكه « لام غايت » است كه براى بيان سرانجام چيزى ذكر مىشود بنا بر اين مفهوم آيه چنين است : « سرانجام حمل اين امانت اين شد كه گروهى راه نفاق بپويند و گروهى راه شرك و به خاطر خيانت در اين امانت الهى به عذاب او گرفتار شوند و گروهى اهل ايمان به خاطر اداى اين امانت و قيام به وظيفه

--> ( 1 ) از آنچه در تفسير آيه گفتيم روشن شد كه هيچ نيازى نيست كه ما چيزى در آيه در تقدير بگيريم ، آن چنان كه جمعى از مفسران گفته‌اند ، و آيه را چنين تفسير كرده‌اند كه منظور از عرضه داشتن امانت الهى بر آسمان و زمين و كوه‌ها همان عرضه داشتن بر اهل آنها است ، يعنى ملائكه و فرشتگان ! و به همين جهت گفته‌اند « آنها كه از قبول امانت ابا كردند آن را ادا نمودند و آنها كه امانت را پذيرا شدند خيانت كردند » - اين تفسير نه تنها از نظر احتياج به تقدير خلاف ظاهر است ، بلكه از اين نظر كه فرشتگان داراى نوعى از تكليفاند و حامل بخشى از اين امانتاند نيز قابل ايراد است ، از همه اينها گذشته اهل كوه‌ها را به فرشته تفسير كردن خالى از غرابت نيست ( دقت كنيد ) .