الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
229
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
پيامبر ص دستور داد باز گردند . « يثرب » نام قديمى مدينه است ، پيش از آنكه پيامبر ص به آنجا هجرت كند ، بعد از آن كمكم نام مدينة الرسول ( شهر پيغمبر ) بر آن گذارده شد كه مخفف آن همان « مدينه » بود . اين شهر نامهاى متعددى دارد ، سيد مرتضى ( رحمة اللَّه عليه ) علاوه بر اين دو نام ( يثرب و مدينه ) يازده نام ديگر براى اين شهر ذكر كرده از جمله « طيبه » و « طابه » و « سكينه » و « محبوبه » و « مرحومه » و « قاصمه » است ( بعضى يثرب را نام زمين اين شهر مىنامند ) ( 1 ) . در پاره اى از روايات آمده است كه پيامبر ص فرمود : « اين شهر را يثرب نناميد » شايد به اين جهت كه يثرب در اصل از ماده « ثرب » ( بر وزن حرب ) به معنى ملامت كردن است ، و پيامبر ص چنين نامى را براى اين شهر پر بركت نمىپسنديد . به هر حال اينكه منافقان اهل « مدينه » را با عنوان « * ( يا أَهْلَ يَثْرِبَ ) * » خطاب كردند بى دليل نيست ، شايد به خاطر اين بوده كه مىدانستند پيامبر از اين نام متنفر است ، و يا مىخواستند عدم رسميت اسلام و عنوان « مدينة الرسول » را اعلام دارند ، و يا آنها را به دوران جاهليت توجه دهند ! . آيه بعد به سستى ايمان اين گروه اشاره كرده مىگويد : « آنها در اظهار اسلام آن قدر سست و ضعيفند كه اگر دشمنان از اطراف و جوانب مدينه وارد آن شوند ، و اين شهر را اشغال نظامى كنند و به آنها پيشنهاد نمايند كه به سوى آئين شرك و كفر باز گرديد به سرعت مىپذيرند ، و جز مدت كمى براى انتخاب اين راه درنگ نخواهند كرد » !
--> ( 1 ) مجمع البيان جلد 8 صفحه 346 .