الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

165

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

حتى خود فعل « لقاء » در مورد نامه اعمال انسان در قرآن مجيد استعمال شده ، در آيه 13 سوره اسراء مىخوانيم : وَنُخْرِجُ لَه يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً يَلْقاه مَنْشُوراً : « روز قيامت كتابى براى او ( انسان ) بيرون مىآوريم كه آن را گسترده مىبيند » ! از مجموع آنچه گفتيم ترجيح اين تفسير بر ساير احتمالاتى كه در آيه فوق داده شده روشن مىشود ( 1 ) . ولى به هر حال توجه به اين نكته لازم است كه پيامبر ص هيچگونه شك و ترديدى در اين گونه مسائل نداشت ، بلكه اين گونه تعبيرات معمولا براى تاكيد

--> ( 1 ) جمعى از مفسران مرجع ضمير در « لقائه » را موسى ( ع ) دانسته‌اند ، بنا بر اين معنى چنين مىشود : ترديد نداشته باش اى محمد كه با موسى ملاقات خواهى كرد و آن را اشاره به ملاقات با او در شب معراج و يا در روز قيامت دانسته‌اند ، اين معنى نامتناسب با مفهوم جمله به نظر مىرسد ، بعضى ديگر گفته‌اند : مرجع ضمير « الكتاب » مىباشد و منظور از آن قرآن است ، يعنى تو اى پيغمبر در اين كه اين قرآن وحى الهى است ترديد به خود راه نده - اين معنى هر چند با آيات آغاز اين سوره متناسب است ولى با جمله‌هاى ديگرى كه در خود اين آيه مىباشد چندان تناسب ندارد ، بعلاوه « كتاب » در آيه مورد بحث به معنى تورات است و بازگشت ضمير به قرآن هماهنگى با آن ندارد ، و توجيه اين معنى به اينكه منظور مطلق كتاب آسمانى است از خلاف ظاهر بودن آن نمىكاهد . بعضى ديگر از مفسران گفته‌اند : ضمير در « لقائه » به خداوند باز مىگردد و اين جمله اشاره به اين است كه در امر معاد هيچگونه ترديد مكن - اين معنى نيز هر چند با آيات گذشته بى تناسب نيست اما با مضمون خود آيه مورد بحث تقريبا هيچگونه تناسبى ندارد . و از اينجا روشن مىشود اينكه در بعضى از تفاسير آيه را اشاره به التقاء دو خط برنامه موسى و پيامبر اسلام دانسته‌اند نيز يك مطلب ذوقى است كه با مفهوم واقعى الفاظ آيه سازگار نمىباشد بنا بر اين روشنترين تفسير همان است كه در بالا آورديم .