الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
145
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
عملى آنها را به طور فشرده ضمن دو آيه با ذكر هشت صفت ، بيان مىدارد ( 1 ) . نخست مىفرمايد : « تنها كسانى به آيات ما ايمان مىآورند كه هر وقت اين آيات به آنها ياد آورى شود به سجده مىافتند ، و تسبيح و حمد پروردگارشان را بجا مىآورند و تكبر نمىكنند » ( * ( إِنَّما يُؤْمِنُ بِآياتِنَا الَّذِينَ إِذا ذُكِّرُوا بِها خَرُّوا سُجَّداً وَسَبَّحُوا بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَهُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ ) * ) . تعبير به « انما » كه معمولا براى حصر است ، بيانگر اين نكته است كه هر گاه كسى دم از ايمان مىزند و داراى ويژگيهايى كه در اين آيات آمده نيست در صف مؤمنان راستين نمىباشد ، او فردى ضعيف الايمان است كه نمىتوان وى را به حساب آورد . در اين آيه چهار قسمت از صفات آنها بيان شده : 1 - به محض شنيدن آيات الهى به سجده مىافتند ، تعبير به « خروا » به جاى « سجدوا » اشاره به نكته لطيفى است كه اين گروه مؤمنان بيدار دل به هنگام شنيدن آيات قرآن چنان شيفته و مجذوب سخنان پروردگار مىشوند كه بى اختيار به سجده مىافتند و دل و جان را در اين راه از دست مىدهند ( 2 ) . آرى نخستين ويژگى آنها همان عشق سوزان و علاقه آتشينشان به كلام محبوب و معبودشان است .
--> ( 1 ) بايد توجه داشت كه آيه نخست ، نخستين آيه « سجده واجب » در قرآن مجيد است ، و چنان كه كسى تمام آن را تلاوت كند يا از ديگرى بشنود واجب است سجده كند ، البته وضو در آن واجب نيست ، ولى احتياط واجب آنست كه پيشانى بر چيزى بگذارند كه سجده بر آن صحيح است . ( 2 ) « راغب » در « مفردات » مىگويد : « خروا » در اصل از ماده « خرير » است كه به معنى صداى آب و مانند آن مىباشد كه از بلندى به زير مىريزد ، و به كار بردن اين تعبير در مورد سجده كنندگان اشاره به اين است كه آنها در همان لحظه كه براى سجده به زمين مىافتند صدايشان به تسبيح بلند است .