12 - و اگر ببينى مجرمان را هنگامى كه در پيشگاه پروردگارشان سر به زير افكنده ، مىگويند : پروردگارا ! آنچه وعده كرده بودى ديديم و شنيديم ، ما را باز گردان تا عمل صالح بجا آوريم ، ما به قيامت ايمان داريم ! 13 - اگر ما مىخواستيم به هر انسانى ( از روى اجبار ) هدايت لازمش را مىداديم ، ولى ( من آنها را آزاد گذارده‌ام ) و مقرر كرده‌ام كه دوزخ را ( از انسانهاى بى ايمان و گنهكار ) از جن و انس همگى پر كنم . 14 - ( و به آنها مىگويم ) بچشيد ( عذاب جهنم را ) بخاطر اينكه ملاقات امروز خود را فراموش كرديد ، ما نيز شما را فراموش كرديم ، و بچشيد عذاب هميشگى را بخاطر اعمالى كه انجام مىداديد . تفسير : ندامت و تقاضاى بازگشت اين آيات با بحث گويايى در باره « معاد » آغاز مىشود ، سپس حال « مجرمان » را در جهان ديگر بازگو مىكند ، و مجموعا تكميلى است براى بحثهاى گذشته كه پيرامون « مبدأ » سخن مىگفت ، زيرا مىدانيم بحث از « مبدأ » و « معاد » در قرآن مجيد غالبا توأم با يكديگر است . نخست مىگويد : « آنها گفتند آيا هنگامى كه ما مرديم و خاك شديم و در زمين گم شديم ، آفرينش تازه اى خواهيم يافت » ؟ ! ( * ( وَقالُوا أَ إِذا ضَلَلْنا فِي الأَرْضِ أَ إِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ ) * ) . تعبير به « گم شدن در زمين » ( * ( ضَلَلْنا فِي الأَرْضِ ) * ) اشاره به اين است كه انسان پس از مردن خاك مىشود ، همانند ساير خاكها ، و هر ذره‌اى از آن بر اثر عوامل طبيعى و غير طبيعى به گوشه اى پرتاب مىشود ، و ديگر چيزى از او باقى به نظر نمىرسد تا آن را در قيامت دوباره بازگردانند . ولى آنها در حقيقت منكر قدرت خداوند بر اين كار آنها نيستند « بلكه آنها