اين احتمال نيز وجود دارد كه منظور آزمودن عمومى مردم به وسيله يكديگر است ، چرا كه افراد از كار افتاده و ناتوان و بيمار و يتيم و دردمند ، آزمونى هستند براى اقويا و افراد سالم و تندرست ، و به عكس افراد تندرست و قوى ، آزمونى هستند براى افراد ضعيف و ناتوان ، آيا گروه دوم راضى به رضاى خدا هستند ؟ و آيا گروه اول وظيفه و تعهد انسانى خود را در برابر گروه دوم انجام مىدهند يا نه ؟ و از آنجا كه اين دو تفسير با هم منافاتى ندارند ممكن است هر دو در مفهوم وسيع آيه كه امتحان مردم به وسيله يكديگر است جمع باشد . و به دنبال اين سخن ، همگان را مورد خطاب قرار داده و سؤال مىكند : « آيا صبر و شكيبايى پيشه مىكنيد » ؟ ( * ( أَ تَصْبِرُونَ ) * ) . چرا كه مهمترين ركن پيروزى در تمام اين آزمايشها صبر و استقامت و پايمردى است ، صبر و استقامت در برابر هوسهاى سركشى كه مانع از قبول حق مىشود ، صبر و استقامت در برابر مشكلاتى كه در آنجا وظائف و اداء رسالتها وجود دارد ، و همچنين شكيبايى در برابر مصائب و حوادث دردناك كه زندگى انسان به هر حال خالى از آن نخواهد بود . خلاصه تنها با نيروى پايدارى و صبر است كه مىتوان از عهده اين امتحان بزرگ الهى برآمد ( 1 ) . و در پايان آيه به عنوان يك هشدار مىفرمايد : « پروردگار تو همواره بصير و بينا بوده و هست » ( * ( وَكانَ رَبُّكَ بَصِيراً ) * ) . مبادا تصور كنند چيزى از رفتار شما در برابر آزمونهاى الهى از ديده بينا و موشكاف علم خداوند مكتوم و پنهان مىماند ، او همه را دقيقا مىداند و مىبيند .

--> ( 1 ) براى توضيح بيشتر درباره آزمايشهاى الهى ، و هدف اين آزمايشها ، و ساير مشخصات آن در جلد اول تفسير نمونه ذيل آيه 55 سوره بقره مشروحا بحث كرده‌ايم .