الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

496

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

« همه آنها از نماز و تسبيح خود ، آگاه و با خبرند » ( * ( كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَه وَتَسْبِيحَه ) * ) . « و خداوند از تمام اعمالى كه آنها انجام مىدهند آگاه است » ( * ( وَاللَّه عَلِيمٌ بِما يَفْعَلُونَ ) * ) . و از آنجا كه اين تسبيح عمومى موجودات دليلى بر خالقيت پروردگار است و خالقيت او دليل بر مالكيت او نسبت به مجموعه جهان هستى است ، و نيز دليل بر آن است كه همه موجودات به سوى او باز مىگردند ، اضافه مىكند : « و از براى خدا است مالكيت آسمانها و زمين ، و بازگشت تمامى موجودات به سوى او است » ( * ( وَلِلَّه مُلْكُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَإِلَى اللَّه الْمَصِيرُ ) * ) . اين احتمال نيز در پيوند اين آيه با آيه قبل وجود دارد كه در آخرين جمله آيه گذشته سخن از علم خداوند به اعمال همه انسانها و تسبيح كنندگان بود ، و در اين آيه به دادگاه عدل او در جهان ديگر ، و مالكيت خداوند نسبت به همه آسمان و زمين و حق قضاوت و داورى او اشاره مىكند . نكته‌ها : 1 - جمله « * ( أَ لَمْ تَرَ ) * » ( آيا نديدى ) به گفته بسيارى از مفسران به معنى « ا لم تعلم » ( آيا نمىدانى ) است ، زيرا تسبيح عمومى موجودات جهان چيزى نيست كه با چشم ديده شود ، بلكه به هر معنى كه باشد با قلب و عقل ، درك مىگردد ، اما از آنجا كه اين مساله آن قدر واضح است كه گويى با چشم ديده مىشود ، تعبير به « * ( أَ لَمْ تَرَ ) * » شده است . اين نكته نيز قابل توجه است كه مخاطب در اين آيه گرچه شخص پيامبر اسلام ص مىباشد اما به گفته جمعى از مفسران منظور از آن عموم مردم است ،