ديگر ابا دارند و مستحق عذابند « ( * ( وَكَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ وَكَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْه الْعَذابُ ) * ) . سپس اضافه مىكند : « اينها نزد پروردگار بىارزشند و هر كس را خدا بى ارزش سازد هيچكس نمىتواند او را گرامى دارد و مشمول سعادت و ثواب كند » ( * ( وَمَنْ يُهِنِ اللَّه فَما لَه مِنْ مُكْرِمٍ ) * ) . آرى « خداوند هر كارى را بخواهد و مصلحت بداند انجام مىدهد » مؤمنان را گرامى و منكران را خوار مىسازد ( * ( إِنَّ اللَّه يَفْعَلُ ما يَشاءُ ) * ) . نكته‌ها : 1 - اين سجود همگانى چگونه است ؟ - در قرآن مجيد در آيات مختلف سخن از « سجود » عمومى موجودات جهان و همچنين « تسبيح » و « حمد » و « صلاة » ( نماز ) به ميان آمده است و تاكيد شده كه اين عبادات چهار گانه مخصوص انسانها نيست ، بلكه حتى موجودات ظاهرا بيجان نيز در آن شركت دارند . گر چه در ذيل آيه 44 سوره اسراء ( در جلد دوازدهم ) پيرامون حمد و تسبيح عمومى موجودات عالم به طور مشروح بحث كرده‌ايم ، و همچنين در جلد دهم ذيل آيه 15 سوره رعد از سجده عمومى موجودات عالم سخن گفته‌ايم باز در اينجا لازم است اشاره اى به اين مساله مهم بشود : با توجه به آنچه در آيه مورد بحث آمده موجودات عالم داراى دو گونه سجودند ، « سجود تكوينى » و « سجود تشريعى » . خضوع و تسليم بى قيد و شرط آنها در برابر اراده حق و قوانين آفرينش و نظام حاكم بر اين جهان همان سجود تكوينى آنها است كه تمام ذرات موجودات را شامل مىشود ، حتى سلولهاى مغز فرعونها و نمرودها و منكران لجوج ، و تمام ذرات وجود آنها مشمول اين سجود تكوينى هستند . به گفته جمعى از محققان تمامى ذرات جهان داراى نوعى درك و شعورند ،