مىكنند ! و آن را دليل بر حقانيت اسلام مىگيرند ، اما اگر به وسيله گرفتاريها و پريشانى و سلب نعمت مورد آزمايش قرار گيرند دگرگون مىشوند و به كفر رو مىآورند « ! ( * ( فَإِنْ أَصابَه خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِه وَإِنْ أَصابَتْه فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلى وَجْهِه ) * ) ( 1 ) . گويى آنها دين و ايمان را به عنوان يك وسيله نيل به ماديات پذيرفته‌اند كه اگر اين هدف تامين شد دين را حق مىدانند و گر نه بى اساس ! « ابن عباس » و جمعى ديگر از مفسران پيشين در شان نزول اين آيه چنين نقل كرده‌اند كه گاهى گروهى از باديه نشينان خدمت پيامبر مىآمدند ، اگر حال جسمانى آنها خوب مىشد ، اسب آنها بچه خوبى مىآورد ، زن آنها پسر مىزائيد و اموال و چهار پايان آنان فزونى مىگرفت خشنود مىشدند و به اسلام و پيامبر ص عقيده پيدا مىكردند ! ، اما اگر بيمار مىشدند ، همسرشان دختر مىآورد و اموالشان رو به نقصان مىگذاشت وسوسه‌هاى شيطانى قلبشان را فرا مىگرفت و به آنها مىگفت تمام اين بدبختيها بخاطر اين آئينى است كه پذيرفته اى و آنها هم روى گردان مىشدند ! ( 2 ) . قابل توجه اينكه قرآن در مورد روى آوردن دنيا به اين اشخاص تعبير به خير مىكند ، و در مورد پشت كردن دنيا تعبير به « فتنه » ( وسيله آزمايش ) نه « شر » اشاره به اينكه اين حوادث ناگوار شر و بدى نيست ، بلكه وسيله اى است براى آزمايش . و در پايان آيه اضافه مىكند « و به اين ترتيب آنها هم دنيا را از دست داده‌اند و هم آخرت را » ( * ( خَسِرَ الدُّنْيا وَالآخِرَةَ ) * ) .

--> ( 1 ) جمله « * ( انْقَلَبَ عَلى وَجْهِه ) * » با توجه به اينكه « انقلب » در اينجا به معنى بازگشت كردن است ، ممكن است اشاره به اين باشد كه او به كلى به ايمان پشت مىكند ، حتى صورت خود را به عقب نيز بر نمىگرداند گويى هميشه از ايمان بيگانه بوده است . ( 2 ) تفسير فخر رازى جلد 23 صفحه 13 - تفسير قرطبى جلد 6 صفحه 4409 .