بسم اللَّه الرحمن الرحيم محتواى سوره حج اين سوره كه به خاطر بخشى از آياتش كه پيرامون حج سخن مىگويد به نام « سوره حج » ناميده شده است از سوره هايى است كه در ميان مفسران و نويسندگان تاريخ قرآن در « مكى » يا « مدنى » بودنش گفتگو است ، جمعى آن را - جز چند آيه - « مكى » مىدانند ، در حالى كه جمع ديگرى معتقدند همه آن - جز چند آيه - در « مدينه » نازل شده است ، بعضى نيز آن را تركيبى از آيات « مكى » و « مدنى » مىدانند . اما با توجه به برداشتى كه از سوره‌هاى مكى و مدنى و به تعبير ديگر جو مدينه و مكه و نيازمنديهاى مسلمانان و چگونگى تعليمات پيامبر ص نسبت به آنها در اين دو منطقه داريم آيات اين سوره از جهاتى شبيه سوره‌هاى مدنى است ، چرا كه دستور حج آن هم با ذكر قسمتى از جزئيات آن ، و همچنين دستور جهاد ، تناسب با وضع مسلمانان در مدينه دارد ، هر چند تاكيد آيات اين سوره روى مساله مبدء و معاد بى تناسب به سوره‌هاى مكى نيست . نويسنده تاريخ القرآن بر اساس تاريخ « فهرست ابن نديم » و « نظم الدرر » مىگويد : سوره حج مگر چند آيه در مدينه نازل شده ، آن چند آيه نيز در ميان مكه و مدينه نازل گرديده است ، وى اضافه مىكند اين سوره صد و ششمين سوره اى است كه بر پيامبر ص نازل شده و بر حسب ترتيب ، بعد از سوره « نور » و قبل از سوره « منافقين » است .