الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

258

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

نه به معنى جمعيت و جماعت ، در حالى كه ضمير جمع در جمله « * ( أَنَا رَبُّكُمْ ) * » شاهد بر آن است كه منظور از امت همان جماعت انسانها است . و لذا در تمام مواردى كه كلمه « امت » در قرآن مجيد به كار رفته همين معنى جمعيت و گروه از آن اراده شده است ، مگر در بعضى از موارد استثنايى كه توأم با قرينه خاصى بوده و امت مجازا به معنى مذهب به كار رفته است ، مانند إِنَّا وَجَدْنا آباءَنا عَلى أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلى آثارِهِمْ مُهْتَدُونَ . « ما پدران خود را بر مذهبى يافتيم و از آنها پيروى مىكنيم » ( زخرف - 22 ) . قابل توجه اينكه مضمون همين آيه با تفاوت مختصرى در سوره انبياء آيه 92 آمده است ( إِنَّ هذِه أُمَّتُكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ ) در حالى كه قبل از آن شرح حال بسيارى از انبياء بيان شده است و در واقع « هذه » اشاره به امتهاى انبياى پيشين است كه همه از ديدگاه فرمان الهى امت واحده بودند و همگى به دنبال يك هدف در حركت . آيه بعد - به دنبال دعوتى كه به وحدت و يگانگى در آيه قبل شد - انسانها را از پراكندگى و اختلاف با اين عبارت بر حذر مىدارد : « اما آنها كارهاى خود را به پراكندگى كشاندند و هر گروهى به راهى رفتند » ( * ( فَتَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ زُبُراً ) * ) . و عجب اينكه « هر يك از اين احزاب و گروه‌ها به آنچه نزد خود دارند خوشحالند » و از ديگران بيزار ( * ( كُلُّ حِزْبٍ بِما لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ ) * ) . « زبر » جمع « زبرة » ( بر وزن لقمه ) به معنى قسمتى از موى پشت سر حيوان است كه آن را جمع و از بقيه جدا كنند ، سپس اين واژه به هر چيزى كه مجزا از ديگرى شود اطلاق شده است ، بنا بر اين جمله « * ( فَتَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ زُبُراً ) * » اشاره به تجزيه امتها به گروه‌هاى مختلف است .