الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
183
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
فلسفه و منافع روشنى دارند كه عائد خودتان مىشود ، در ذائقه جانتان تلخ نخواهند بود ، بلكه كاملا شيرين و گوارا هستند . در سومين تعبير مىگويد : از اين گذشته « اين همان آئين پدر شما ابراهيم است » ( * ( مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْراهِيمَ ) * ) . اطلاق « پدر » بر « ابراهيم » يا به خاطر آن است كه عربها و مسلمانان آن روز غالبا از نسل اسماعيل بودند و يا به خاطر اين بود كه آنها همگى « ابراهيم » را بزرگ مىشمردند و از او به صورت يك پدر روحانى و معنوى احترام مىكردند هر چند آئين پاك او با انواع خرافات آلوده شده بود . سپس تعبير ديگرى در اين زمينه دارد مىگويد : « او شما را در كتب پيشين ، مسلمان ناميد و همچنين در اين كتاب آسمانى » ( قرآن ) ( * ( هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ وَفِي هذا ) * ) . و مسلمان كسى است كه اين افتخار را دارد كه در برابر همه فرمانهاى الهى تسليم است . در اينكه : مرجع ضمير « هو » ( او ) چه كسى است در ميان مفسران گفتگو است بعضى گفتهاند به « خدا » بر مىگردد ، يعنى خدا هم در كتب پيشين و هم در قرآن شما را به اين نام افتخار آميز ناميده است ، ولى بعضى ديگر آن را اشاره به « ابراهيم » مىدانند ، چرا كه در آيه 128 سوره بقره مىخوانيم ابراهيم پس از پايان بناى كعبه از خداوند تقاضاهايى كرد ، از جمله اين بود : رَبَّنا وَاجْعَلْنا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِنا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ : « پروردگارا ! من و فرزندم اسماعيل را تسليم در مقابل فرمانت قرار ده ، و از دودمان ما امتى مسلم و تسليم در برابر اراده ات به وجود آور » . ولى تفسير اول صحيحتر به نظر مىرسد زيرا با ذيل آيه سازگارتر است ، كه مىگويد : « او شما را در كتب پيشين و در اين كتاب ( قرآن ) مسلمان ناميد » و اين